Taşınırlara İlişkin Hesapların Taşınır İcmal Cetvelleri ile Teyit Edilememesi ve Taşınırların Amortismanlarının Doğru Raporlanmaması (Sayıştay)

BULGU: Taşınırlara İlişkin Hesapların Taşınır İcmal Cetvelleri ile Teyit Edilememesi ve Taşınırların Amortismanlarının Doğru Raporlanmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlığın, taşınırlara ilişkin hesaplarının Taşınır İcmal Cetvelleri ile teyit edilemediği ve taşınırların amortismanlarının doğru raporlanmadığı tespit edilmiştir.
a) Taşınırlara ilişkin hesapların Taşınır İcmal Cetvelleri ile teyit edilememesi
ÇSGB 2021 Yılı Bilançosunda yer alan 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı ile 255 Demirbaşlar Hesabı bakiyeleri, İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetvelindeki tutarlardan farklıdır.
5018 sayılı Kanun’un 44’üncü maddesinde, taşınırların kaydı, muhafazası, kullanımı ve mal yönetim hesabının verilmesine ilişkin usûl ve esasların Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmeliklerle belirleneceği hususu düzenlenmiştir.
Maddeye istinaden çıkarılan Taşınır Mal Yönetmeliğinde, kamu idarelerine ait taşınır malların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile yönetim hesabının verilmesi ile bu işlemlere ilişkin sorumluluklar düzenlenmiştir.
Buna göre, taşınır kayıtları, harcama birimleri itibarıyla tutulur. Taşınır mal yönetim hesabı, taşınır kayıt yetkilisi tarafından harcama birimleri itibarıyla hazırlanır ve taşınır kontrol yetkilisince kayıt ve belgeler ile mali tablolara uygunluğu kontrol edilerek imzalanır. Taşınır mal yönetim hesabında; önceki yıldan devredilen, yılı içinde giren, çıkan ve ertesi yıla devredilen taşınırlar ile yılsonu sayımında bulunan fazla ve noksanlar gösterilir. Taşınır kontrol yetkilisi tarafından da imzalanan cetveller muhasebe kayıtlarına uygunluğu yönünden kontrol edilerek onaylanmak üzere muhasebe yetkilisine gönderilir. Muhasebe yetkilisince muhasebe kayıtlarına uygunluğu onaylanan cetvellerin ekine Taşınır Sayım ve Döküm Cetveli ile varsa sayımda noksan ve/veya fazla bulunanların çıkış ve/veya girişine ilişkin Taşınır İşlem Fişleri eklenir ve bir dosya halinde harcama yetkilisine sunulur. Taşınır mal yönetim hesabı; harcama yetkilisince, taşınır kayıt ve işlemlerinin usulüne uygun yapıldığı anlaşıldıktan, Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetvelinin Taşınır Sayım ve Döküm Cetveline uygunluğu görüldükten sonra onaylanır.
Muhasebe kayıtlarıyla uyumlu olarak harcama birimleri itibariyle düzenlenen harcama birimi taşınır mal yönetim hesabı cetvelleri öncelikle I inci düzey detay kodu itibarıyla ayrı ayrı birleştirilmek suretiyle İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli, taşınır hesap grupları itibarıyla birleştirilmek suretiyle de İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli hazırlanır.
Yönetmeliğin 32’nci maddesinde, kamu idarelerine ait taşınırların, yıl sonlarında en az üç kişiden oluşturulan sayım kurulu tarafından sayılacağı, sayım kurulunun öncelikle ambarlardaki taşınırları fiilen sayması gerektiği, ardından ortak kullanım alanlarında bulunan taşınırların Dayanıklı Taşınırlar Listeleri esas alınarak sayılacağı ve sayım sonuçlarının Sayım Tutanağında gösterileceği, kullanım amacıyla kamu görevlilerine verilen taşınırlar için sayım yapılmaksızın daha önceden düzenlenen Taşınır Teslim Belgeleri ile oluşan kayıtların esas alınacağı, sayımda bulunan miktar ile kayıtlı miktar arasında fark bulunması halinde miktarlarında farklılık bulunan taşınırların sayımının bir kez daha tekrarlanacağı, yine farklı çıkarsa bu miktarın “Fazla” veya “Noksan” sütununa kaydedileceği, sayım kurulunca, taşınırların fiili miktarlarının kayıtlı miktarlardan eksik olduğunun tespit edilmesi halinde Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı ve Taşınır İşlem Fişi; fazla olduğunun tespit edilmesi halinde ise Taşınır İşlem Fişi düzenlettirilerek, defter kayıtlarının sayım sonuçlarıyla uygunluğunun sağlanacağı belirtilmektedir.
Yapılan incelemede, Bakanlık 2021 Yılı Bilançosundaki 150, 253 ve 255 nolu taşınır hesaplarına ait kayıtlar ile İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetvelinde yer alan taşınır kayıtlarının uyumsuz olduğu, taşınır işlemlerinin muhasebe kayıtlarıyla teyit edilemediği tespit edilmiştir.
Bakanlık bilançosunda kayıtlı tutarlar ile İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli hesap kodları itibarıyla karşılaştırılmış olup, aşağıdaki tabloda ayrıntısı gösterilmiştir.
Tablo 4: Bilanço ve İcmal Cetveli Karşılaştırma Tablosu

Yukarıdaki tabloya göre, ÇSGB 2021 yılı bilançosunda toplam 75.677.290,08 TL taşınır yer almakta iken, İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvelinde aynı taşınırlar için kayıtlı tutar 71.694.979,79 TL olup, fiili sayımlar sonucunda düzenlenen taşınır kayıtlarına göre, 3.982.310,29 TL fazla taşınır raporlanmıştır.
Bilançonun incelenmesinde 197 Sayım Noksanları Hesabının da kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Örnek olarak seçilen harcama birimlerinden, Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetvelleri alınmış ve yapılan incelemede, yılsonu sayımına ilişkin sayım tutanaklarında, çoğu harcama biriminde, “Kayıtlara Göre Kişilere Verilen Miktar” ile “Ortak Kullanım Alanlarında Bulunan Miktar” sütunlarının boş olduğu görülmüştür. Söz konusu sütunların boş olduğu harcama birimlerinde taşınırların tamamı ambarda göründüğünden, yıl sonu sayım tutanakları doğru bilgi vermemektedir.
Bu itibarla, Bakanlığın taşınır işlemlerinin yürütülmesinde, Taşınır Mal Yönetmeliği’nde yer alan düzenlemelere riayet edilmesi ve mali tablolar ile taşınır mal yönetim hesap cetvelleri arasındaki tutarlılığın sağlanması gerekmektedir.
b) Taşınırların amortismanlarının doğru raporlanmaması
73 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ÇSGB yeniden teşkilatlandırılmıştır. Kararnamenin geçici 1’inci maddesinde; taşınmaz, taşınır, taşıt, araç, gereç ve malzeme, borç ve alacaklar, hak ve yükümlülükler, yazılı ve elektronik ortamdaki her türlü kayıtlar ve dokümanların devrine ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Bu kapsamda ASHB’den taşınırlar devredilmiş ancak devir işlemleri yapılırken 253 Tesis, Makine ve Cihazlar, 254 Taşıtlar Hesabı ile 255 Demirbaşlar Hesabında izlenen duran varlıklara ilişkin amortismanlar devredilmemiştir.
Amortisman ve Tükenme Payları konulu 47 Sıra Nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği gereğince, 253, 254 ve 255 nolu hesaplarda izlenen duran varlıklar, amortisman ve tükenme payına tabidir.
MYMY gereğince, farklı muhasebe birimlerinden hizmet alan genel bütçe kapsamındaki farklı kamu idareleri arasında bedelsiz olarak devredilen 253, 254 ve 255 nolu hesaplara ilişkin amortismanların da devredilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, 2021 yılı mali tablolarında, 253, 254 ve 255 nolu hesaplara ilişkin amortismanlar doğru tutarla raporlanmamaktadır.
Kamu idaresi, bulguda belirtilen hususlara katılmakta olup, Devlet hesaplarının kayıtlarını tutma, uygulamaları izleme, dönem sonuçlarını çıkarma, değerlendirme ve yayımlama görevinin Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğüne verilmesi nedeniyle, ilgili Genel Müdürlüğe yazı yazmış ve Bakanlıktan alınacak cevap doğrultusunda işlem yapılacağını ifade etmiştir.
Bakanlığın, taşınırlara ilişkin hesaplarının Taşınır İcmal Cetvelleri ile teyit edilmesi ve taşınırların amortismanlarının doğru raporlanması gerekmektedir.