|
ÖZET: Taşınmaz envanter, değerleme ve muhasebeleştirme işlemlerinin eksikliği, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri için önemli bir sorun olarak öne çıkmaktadır. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak, 2017 yılı sonuna kadar tamamlanması gereken bu işlemler, henüz gerçekleştirilmemiştir. Bu durum, kurumun mali tablolarında yer alan maddi duran varlıklarla ilgili bilgilerin gerçeği yansıtmadığı anlamına gelmektedir.
Yönetmelik, taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin düzenli bir şekilde yapılmasını zorunlu kılmakta ve kayıtların belgeye dayanması gerektiğini belirtmektedir. Taşınmazların maliyet bedeli üzerinden kaydedilmesi ve mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemlerin 31 Aralık 2017 tarihine kadar tamamlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bunun yanı sıra, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de benzer hükümler içermekte ve maddi duran varlıkların muhasebeleştirilmesine dair açıklamalar sunmaktadır. Belediyenin, taşınmazların kayıt, değerleme ve muhasebe işlemlerini tamamlaması, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda gereklidir. Bu işlemlerin eksikliği, 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı ile 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı gibi hesaplarda yer alması gereken taşınmazların gerçeğe uygun değerlerinin bilançoda gösterilmesini engellemektedir. |
BULGU: Taşınmaz Envanter, Değerleme ve Muhasebeleştirme İşlemlerinin Gerçekleştirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kurum mülkiyetinde bulunan taşınmazların envanter ve değerleme işlemlerinin Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda yapılmaması nedeniyle kurum mali tablolarında yer verilen maddi duran varlıklara ilişkin bilgiler gerçeği yansıtmamaktadır.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre 2017 yılı sonuna dek tamamlanması gereken taşınmazların envanterinin ve değerlemelerinin yapılarak muhasebeleştirilmesi işlemleri tamamlanmamıştır. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 5’inci maddesinde aşağıdaki düzenlemeye yer verilmiştir.
“(1) Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır.
(2) Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazlar maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenler ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınır.
(5) Kayıt işlemleri; taşınmaz giriş ve çıkış kayıtlarının tutulması ve ilgili cetvellere kaydedilmesi süreçlerini kapsar.”
Anılan Yönetmelik’in “Mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemler” başlıklı Geçici 1’inci maddesinde ise; “Yönetmeliğin 5 inci maddesine göre yapılması gereken işlemler 31/12/2017 tarihine kadar tamamlanır” düzenlemesine yer verilmiştir. Ayrıca Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinde yukarıda anılan Yönetmelik hükümlerine paralel hükümler getirilerek Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna kayıtlı veya kaydedilmesi gereken varlıkların kayıt ve işlemlerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin açıklamalar yapılmıştır.
Belediye tarafından taşınmazların tümünün kayıtlara alınması, değerleme ve muhasebe işlemlerinin yapılması işlemleri Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin hükümlerine göre sonuçlandırılamamıştır.
Kamu idaresi göndermiş olduğu cevapta, taşınmaz envanter, değerlendirme ve muhasebeleştirme işlemlerinin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılacağını bildirmiştir.
Sonuç olarak, 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı ile 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı’na ve bu taşınmazların değeri üzerinden uygulanması gereken amortisman işlemleri itibarıyla 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na kayıt edilmesi gereken taşınmazlarla ilgili envanter ve muhasebe kayıt işlemlerinin tamamlanarak bunların gerçeğe en uygun değerlerinin bilançoda gösterilmesi gerekmektedir.