|
ÖZET: Taşınmaz hesaplarının gerçek durumu yansıtmadığı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin mülkiyetindeki taşınmazlarla ilgili değer tespit işlemlerinin tamamlanmadığı, gerekli formların ve icmal cetvellerinin düzenlenmediği tespit edilmiştir. Bu durum, taşınmazların Yönetmelik’te belirtilen değerler üzerinden mali tablolarda izlenememesine ve muhasebe kayıtlarının fiili durumu yansıtmamasına yol açmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44. maddesi, kamu idarelerinin taşınmazlarının kaydına ilişkin usul ve esasların düzenlenmesini öngörmektedir. 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yayımlanan yönetmelikte, kamu idarelerinin taşınmazlarını kaydetmesi ve takip etmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak, yapılan denetimlerde, belediyenin tapuda kayıtlı taşınmazlar için herhangi bir değerleme çalışması yapmadığı ve gerekli formların düzenlenmediği anlaşılmıştır. Sonuç olarak, taşınmaz envanterinin sağlıklı bir şekilde tespit edilmesi, değerleme işlemlerinin gerçekleştirilmesi ve yönetmelikte öngörülen formlar ile icmal cetvellerinin hazırlanması gerekmektedir. Bu adımlar, taşınmazların mali tablolarda doğru bir şekilde gösterilmesi için elzemdir. Belediye, en kısa sürede bu işlemleri gerçekleştireceğini belirtmiştir. |
BULGU: Taşınmaz Hesaplarının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye mülkiyetinde bulunan taşınmazlara ilişkin yapılması gereken değer tespit işlemlerinin tamamlanmadığı, formlar ve icmal cetvellerinin düzenlenmediği, bu nedenle de taşınmazların Yönetmelik’te belirtilen değerler üzerinden mali tablolarda izlenmediği ve muhasebe kayıtlarının fiili durumu yansıtmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44’üncü maddesinde, kamu idarelerinin taşınmazlarının kaydına ilişkin usul ve esasların, çıkarılacak yönetmelik ile düzenleneceği belirtilmiştir. Buna istinaden 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır
Yönetmelik’in “Kayıt ve Kontrol İşlemleri” başlıklı 5’inci Maddesinde kamu idarelerinin, mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilen ve elden çıkarılan taşınmazlarını, miktar ve değer olarak takip etmek amacıyla kayıt altına alacakları ve yine 5’inci maddede taşınmazların hangi değerler üzerinden kayıt altına alınacağı açıklanmış olup, tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değer üzerinden kayıtlara alınması gerektiği açıklanmış, ayrıca geçici 1’inci Maddede ise tüm bu taşınmaz kayıt işlemlerinin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanması gerektiği belirtilmiştir.
Yine aynı Yönetmelik’in “Kayıt Şekli” başlıklı 7’nci Maddesinin birinci fıkrasında; kamu idarelerinin, tapu kütüğünde adlarına tescilli olan taşınmazlarını (Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu), tapu kütüğünde kayıtlı olmayan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılan taşınmazlarını (Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu), orta malları niteliğindeki taşınmazlarını (Orta Malları Formu), genel hizmet alanlarını ilgilendiren taşınmazlarını (Genel Hizmet Alanları Formu), tapu kütüğünde üçüncü kişiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazlarının kaydını (Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu) ilgili formlarda yer alan bilgileri içerecek şekilde bilgisayar veya defterde tutacakları hükme bağlanmıştır.
Aynı Maddenin ikinci fıkrasında ise; kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formların taşınmaz icmal cetvelleri hazırlanmak üzere mali hizmetler birimine gönderileceği ve mali hizmetler birimince bu formlar konsolide edilerek bu Yönetmelik’in ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulması; icmal cetvellerinde, kayıt planında belirtilen unsurların her biri için bir satır ayrılması ve bu taşınmazlara ilişkin adet ve yüzölçüm toplamlarının belirtilmesi gerekmektedir
Netice olarak, taşınmaz tapu bilgilerinin temin edilerek İdarenin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımındaki taşınmazların fiili envanterinin yapılması, ilk girişlerin emlak değeri üzerinden yapılarak maliyet bedeli ve rayiç bedel çalışmasından sonra yeniden değerleme yapılması, taşınmazların söz konusu Yönetmelik ekindeki formlarda yer alan bilgileri içerecek şekilde kaydının tutularak, icmal cetvellerinin oluşturulması ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği gereği taşınmazların gerçeğe uygun haliyle mali tablolarda yer alan ilgili hesaplarda gösterilmesi gerekmektedir.
Yapılan denetimde, Kuruma ait tapuda kayıtlı olan taşınmazlar için değeri hakkında Belediye tarafından herhangi bir çalışma yapılmadığı, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te belirtilen kayıt formlarının ve bu formlar esas alınarak oluşturulması gereken taşınmaz icmal cetvellerinin düzenlenmediği tespit edilmiştir.
Bu durumda, taşınmazların envanter çalışmasının tamamlanmaması; taşınmazlara ilişkin formlar ve icmal cetvellerinin düzenlenmemesi ve taşınmazların değerleme işlemlerinin yapılmaması nedenleriyle İdarenin mali tablolarında “250 Arazi ve Arsalar”, “251 Yer Altı ve Yerüstü Düzenleri”, “252 Binalar” ve “500 Net Değer/Sermaye” hesapları gerçek durumu yansıtmadığı anlaşılmıştır.
Belediye cevabında; en kısa sürede Belediye taşınmaz envanterinin yapılacağı, Yönetmelik’te belirtilen form ve cetvellerin hazırlanıp mali tablolara yansıtalacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; taşınmaz kayıt ve yönetiminin gerçekleştirilmesi için taşınmaz envanterinin sağlıklı şekilde tespit edilmesi, değerleme işlemlerinin yapılması, Yönetmelik’te öngörülen formlar ve icmal cetvellerinin düzenlenmesi ve bunun sonucunda taşınmazların mali tablolarda doğru olarak gösterilmesi için gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir.