|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi İdare’sinin hazırladığı taşınmaz icmal cetvellerindeki tutarların mali tablolarla uyumsuz olduğunu ortaya koymuştur. Kamu idarelerine ait taşınmazların kaydı ve icmal cetvellerinin hazırlanmasına yönelik usul ve esaslar, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik ile belirlenmiştir. Yönetmelik, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değerinin belirlenmesi ve kayıt işlemlerinin nasıl yapılacağına dair düzenlemeler içermektedir.
Mali hizmetler birimi, taşınmaz icmal cetvellerini oluşturmak için gerekli formları konsolide ederek Yönetmelik’in ekine uygun şekilde düzenlemelidir. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, mali tablolar ile icmal cetvellerindeki taşınmaz değerleri arasında önemli tutarsızlıklar tespit edilmiştir. Örneğin, arazi ve arsalar hesabında 3.082.120.396,93 TL olarak görülen değer, icmal cetvelinde yalnızca 217.416.730,91 TL olarak yer almaktadır. Bu durum, kamu idaresinin taşınmaz kayıtlarının güncellenmesi gerektiğini göstermektedir. Kamu İdaresi, Emlak ve İstimlak Daire Başkanlığı ile işbirliği içinde çalışarak, Akıllı Kentler Otomasyon Sistemi üzerinden gerekli teknik düzenlemeleri yapmayı planlamaktadır. Bu süreç sonucunda, taşınmaz icmal cetvellerindeki kayıtlar esas alınarak, maddi duran varlık hesaplarına doğru kayıtların yapılması sağlanacaktır. Ancak mevcut durum, kurum bilançosundaki maddi duran varlıklar hesap grubunun gerçeği yansıtmadığını göstermektedir. |
BULGU: Taşınmaz İcmal Cetveli Tutarları ile Mali Tabloda Yer Alan Tutarlar Arasında Farklılıklar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından hazırlanan taşınmaz icmal cetvellerinde yer alan tutarlar ile mali tabloda taşınmazlara ilişkin tutarların birbiri ile uyumlu olmadığı görülmüştür.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin hazırlanmasına ilişkin usul ve esaslar Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik ile düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde tapuda kayıtlı olan taşınmazlardan maliyeti belirli olanların maliyet bedeli, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin rayiç değeri, bu iki değeri belli olmayanlar ile Yönetmelik’te ifade edilen niteliklere sahip taşınmazların ise iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinde, ekteki Kayıt Planında yer alan taşınmazların, cinslerine göre hangi formlara kaydedileceği ifade edilmiş ve kayıtların formlarda yer alan bilgileri içerecek şekilde yapılacağı belirtilmiştir. Kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formların daha sonra taşınmaz icmal cetvellerinin hazırlanması amacıyla mali hizmetler birimine gönderileceği, mali hizmetler birimince de bu formların konsolide edilerek Yönetmelik’in ekinde (Ek-7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümlerine göre, mali hizmetler birimince konsolide edilen formlardan oluşturulan taşınmaz icmal cetvellerinden hareketle ilgili muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir.
Ancak muhasebe kayıtları, mali tablolar ve taşınmaz icmal cetvellerinin incelenmesi sonucunda aşağıdaki tabloda görüleceği üzere mali tablolarda yer alan taşınmaz değerleri ile icmal cetvellerindeki değerlerin tutarsız olduğu görülmektedir.
Tablo 9: Taşınmazların Bilanço ve Taşınmaz İcmal Cetvelindeki Tutarlarının Karşılaştırılması
| Hesap Adı | Bilanço Yer Alan Tutarlar (TL) | Taşınmaz İcmal Cetvelinde Yer Alan Tutarlar (TL) | Fark (TL) |
| 250 Arazi ve Arsalar Hesabı | 3.082.120.396,93 | 217.416.730,91 | 2.864.703.666,02 |
| 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı | 2.247.261.892,91 | 0,00 | 2.247.261.892,91 |
| 252 Binalar Hesabı | 607.493.525,36 | 248.747.035,00 | 358.746.490,36 |
| Toplam | 5.936.875.815,20 | 466.163.765,91 | 5.470.712.049,29 |
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin Emlak ve İstimlak Daire Başkanlığı ile koordineli olarak çalışma yürütüleceği ve Akıllı Kentler Otomasyon Sistemi yetkilileri ile yapılacak teknik düzenlemeler sonucunda, ilgili kayıtların sistemsel olarak güncellenerek düzeltme işlemlerinin yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, taşınmazlara ilişkin ilgili maddi duran varlık hesaplarına yapılacak kayıtların taşınmaz icmal cetvellerindeki kayıtlar esas alınarak yapılacağı dikkate alındığında yukarıda yapılan tespitler doğrultusunda kurum bilançosunda yer alan 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu gerçeği yansıtmamaktadır.