Taşınmaz İcmal Cetvellerinin Düzenlenmesine Esas Taşınmaz Formlarının Bulunmaması Sebebiyle Bilançoda Maddi Duran Varlıklarda Gösterilen Tutarın Güvenilir Olmaması (Sayıştay)

BULGU: Taşınmaz İcmal Cetvellerinin Düzenlenmesine Esas Taşınmaz Formlarının Bulunmaması Sebebiyle Bilançoda Maddi Duran Varlıklarda Gösterilen Tutarın Güvenilir Olmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Üniversitede taşınmaz kayıt formlarının düzenlenmediği, bu formlardaki bilgilerden yararlanılarak hazırlanması gereken icmal cetvellerinin bulunmaması nedeniyle de varlıkların bilançodaki değerlerinin dayanağının tespit edilemediği anlaşılmıştır.

Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında taşınmaz kayıt ve kontrol işlemlerinin; kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması işlemi olduğu hükmüne yer verilmiş, devamında da kayıtların belgeye dayanmasının esas olduğu belirtilmiştir.

Anılan Yönetmelik’in “Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle ilgili görev, yetki ve sorumluluklar” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri ile görevli birim ve personelin Yönetmelik eklerinden olan Ek 1’deki Kayıt Planına göre oluşturacakları EK 2’deki formları, en geç yedi gün içinde muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimine ve mali hizmetler birimine işlemin yapıldığı ayı takip eden ay sonuna kadar, Aralık ayı içinde işlem yapılanların ise aynı ayın sonuna kadar maliki kamu idaresine göndermekle yükümlü oldukları hükmü bulunmaktadır.

Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesine göre kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince; taşınmazlardan idare adına tescilli olanlar, tapu kütüğünde idare adına kayıtlı olmayıp ekonomik değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılanlar, orta malları, genel hizmet alanlarında bulunanlar, tapu kütüğünde üçüncü kişiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı idareye verilen taşınmazlar için Yönetmelik eki 1’de yer alan kayıt planı esas alınarak Yönetmelik’in diğer eklerinden olan ilgili formlara adet, yüzölçüm, değer ve diğer bilgiler kaydedilecek, hazırlanan bu formlar taşınmaz icmal cetvelleri hazırlanmak üzere mali hizmetler birimine gönderilecek, mali hizmetler birimince bu formlar konsolide edilerek Yönetmelik ekleri arasında bulunan ek 7’deki örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvelleri oluşturulacak, icmal cetvellerinde kayıt planında belirtilen unsurların her biri için bir satır ayrılacak ve bu taşınmazlara ilişkin adet, yüzölçüm ve değer toplamları belirtilecektir.

Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümleri esas alınarak yürütülen denetim sonucunda; taşınmazların Yönetmelik’le belirlenen kayıt planı esas alınarak yine Yönetmelik’te yer verilen taşınmaz formlarına kaydedilmesinden ve bu formların mali hizmetler birimi olan Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına gönderilmesinden Üniversitedeki Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığının ve burada görevli bir personelin sorumlu olduğu, ancak adı geçen birim ve personel tarafından Yönetmelik gereğince taşınmaz kayıtlarında kullanılması gereken formların düzenlenmediği, dolayısıyla taşınmaz icmal cetvellerinin hazırlanmasına esas bilgilerin bulunmadığı, bu cetvellerin olmaması nedeniyle de taşınmazların toplam adedi, yüzölçümü ve toplam değeri ile muhasebe kayıtlarındaki bilgilerin karşılaştırılmasının mümkün olmadığı görülmüştür. Bu haliyle Kamu İdaresinin 2024 yılı bilançosunda yer alan 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesabı ile bu varlıkların amortismanlarının izlendiği 257 Birikmiş Amortismanlar ile Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabındaki tutarlar güvenilir değildir.

Kamu İdaresi tarafından, taşınmaz formlarının mevzuat hükümlerine uygun olarak hazırlanması için başlatılan çalışmaların devam ettiği, çalışması biten formların muhasebe kayıtlarıyla karşılıklı teyit edildiği ve gerekli güncellemelerin yapıldığı bilgisi verilmekle birlikte herhangi bir düzeltici belge gönderilmemiştir.

Sonuç olarak; Kamu İdaresinin mülkiyetinde, kullanımında ve yönetiminde olan taşınmazların Yönetmelik ekindeki kayıt planları esas alınarak yine Yönetmelik eklerindeki taşınmaz kayıt formları örnekleri üzerinden her bir taşınmaz için tüm bilgileri içerecek şekilde hazırlanması, sonrasında bu formların icmal işlemi için Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına gönderilerek formlardaki bilgiler ile muhasebede kayıtlı bilgilerin mutabakatının sağlanması gerekmektedir.