|
ÖZET: Kamu idaresinin taşınmaz kayıt formları ve cetvellerinin, “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik”te belirtilen örneklere uygun olarak düzenlenmediği ve taşınmaz değerlerinin rayiç değerleri yansıtmadığı tespit edilmiştir. 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bu formların mali tablolarla da uyumlu olmadığını ortaya koymaktadır. Yönetmelik’in 5. maddesi, taşınmazların kayıt altına alınmasının esasını belirlerken, bu kayıtların belgeye dayanması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, tapuda kayıtlı taşınmazların değerlerinin maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kaydedilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
Yapılan incelemelerde, Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu’nun arsa, tarla ve binalar için ayrı düzenlendiği, ancak binalar için değer hesabı yapılmadığı görülmüştür. Ayrıca, taşınmazların iz bedeline yer verilmeyen formlar ve cetvellerin eksik düzenlendiği belirlenmiştir. İcmal cetvellerinin yalnızca Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar için oluşturulması ve diğer cetvellerin düzenlenmemesi, kayıtların eksik ve hatalı olduğunu göstermektedir. Mali tablolardaki taşınmaz değerleri ile icmal cetvelindeki değerler arasında büyük bir uyumsuzluk bulunmaktadır. Sonuç olarak, taşınmaz kayıt formları ve icmal cetvellerinin, ilgili yönetmelik hükümlerine ve örneklerine uygun bir şekilde düzenlenmesi ve mali tablolarla uyumlu hale getirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Kamu idaresi, bu süreçte gerekli düzeltmeleri yapma taahhüdünde bulunmuştur. |
BULGU: Taşınmaz Kayıt Formları ve Cetvellerinin Örneklerine Uygun ve Taşınmazların Rayiç Değerini Yansıtacak Şekilde Düzenlenmemesi ve Mali Tablolar ile Uyumlu Olmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Kamu idaresinin Taşınmaz Kayıt Formları ve Cetvellerinin “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik”in ekinde yer alan örneklerine uygun düzenlenmediği, bu Form ve Cetvellerde yer alan taşınmaz değerlerinin rayiç değerleri yansıtmadığı ve mali tablolarla uyumlu olmadıkları anlaşılmıştır.
Anılan Yönetmelik’in 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, taşınmaz kayıt ve kontrol işlemlerinin, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması olduğu, kayıtların belgeye dayanmasının esas olduğu,
İkinci fıkrasında, tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenmeyenlerin rayiç değerleri üzerinden, ancak tapuda kayıtlı olan taşınmazlardan maliyet ve rayiç bedelleri belirlenemeyenler ile tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılanlar ve genel hizmet alanları niteliğindekilerin iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı,
Dördüncü fıkrasında taşınmazların kayıtlara alınan değerinin, 3/5/2005 tarihli ve 2005/8844 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre güncelleneceği,
Beşinci fıkrasında kayıt işlemlerinin; taşınmaz giriş ve çıkış kayıtlarının tutulması ve ilgili cetvellere kaydedilmesi süreçlerini kapsadığı,
belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 7’nci maddesinin birinci fıkrasında da;
“(1) Kamu idareleri;
a) Tapu kütüğünde adlarına tescilli olan ve Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını Ek 2’deki ‘Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu’nda,
b) (Değişik: 3/6/2014-2014/6455 K.) Tapu kütüğünde kayıtlı olmayan ve Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılanların kaydını Ek 3’teki Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu’nda,
c) Ek 1’deki Kayıt Planının “Orta Malları” başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını Ek 4’teki ‘Orta Malları Formu’nda,
ç) Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını Ek 5’teki ‘Genel Hizmet Alanları Formu’nda,
d) Tapu kütüğünde üçüncü kişiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazların kaydını Ek 6’daki “Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu’nda”,
yer alan bilgileri içerecek şekilde bilgisayarda veya deftere yazarak kaydını tutarlar.” denildikten sonra ikinci fıkrasında kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formların taşınmaz icmal cetvelleri hazırlanmak üzere mali hizmetler birimine gönderileceği, mali hizmetler birimince bu formların konsolide edilerek bu Yönetmelik’in ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvellerini oluşturacağı hükme bağlanmıştır.
Yapılan incelemede;
Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formunun (Ek 2) arsa, tarla ve binalar için ayrı ayrı düzenlendiği, tarla ve arsa değerlerinin 2023 yılı emlak vergi değerlerinin esas alınarak hesaplandığı, binalar için ise herhangi bir değer hesabının yapılmadığı,
Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu (Ek 3) ile Genel Hizmet Alanları Formunda (Ek 5) taşınmazların iz bedeline, Sınırlı Ayni Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formunda (Ek 6) ise taşınmazların değerine yer verilmediği,
İcmal Cetvellerinden sadece Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar İçin İcmal Cetvelinin (Ek 7A) düzenlendiği, bu Cetvelin de Strateji Bütçe Başkanlığı yerine Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından düzenlendiği ve yalnız Geçen Yıldan Devreden Sütunun doldurulduğu, Cetveldeki binaların değerlerinin 2.08.2023 tarihli ve 32277 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2023/2 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ”indeki yapım birim maliyet fiyatları esas alınarak hesaplandığı, 2023 yılından çok önce inşa edilen binaların maliyet bedelinden amortisman tutarının düşülmediği ve dolayısıyla Cetveldeki bina değerlerinin rayiç değerlerini yansıtmadığı,
Anılan Yönetmelik ekinde yer alan Ek 7/B ve Ek 7/C İcmal Cetvelleri ile Genel Hizmet Alanları İçin İcmal Cetvelinin ise düzenlenmediği,
görülmüştür.
Söz konusu tespitlerden de anlaşılacağı üzere kamu idaresi tarafından düzenlenen Taşınmaz Formları ve İcmal Cetveli bahse konu Yönetmelik’in zikredilen hükümlerine ve Yönetmelik ekinde yer alan Örneklerine tam ve uygun olarak düzenlenmemiştir.
Ayrıca düzenlenen Form ve Cetvellerdeki taşınmazların değeri anılan Yönetmelik hükümlerine göre belirlenmediğinden mali tablolarla uyumlu değildir. Nitekim mali tablolardaki taşınmazların toplam değeri 7.213.883.456,13 TL (Enflasyon düzeltmesinden önceki değeri ise 1.163.093.469,26 TL) iken İcmal Cetvelindeki taşınmazların toplam değeri 3.490.574.269,73 TL’dir. Özetle; söz konusu Formlar ve İcmal Cetvelinin muhasebe kayıtlarıyla hiçbir bağlantısı bulunmamaktadır.
Kamu idaresi cevabında; Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 2023 yılı içerisinde gerekli cins tashihi sürecinin başlatıldığı, sürecin tamamlanmasından sonra Strateji Geliştirme Daire Başkanlığınca gerekli düzeltme kayıtlarının oluşturulacağı açıklanmıştır.
Sonuç olarak; Taşınmaz Kayıt Formları ve İcmal Cetvellerinin Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine ve eki örnek Formlarına tam ve uygun olarak düzenlenmesi ve mali tablolar ile uyumlarının sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.