|
ÖZET: Taşınmazların kaydı ve yönetimi, ilgili mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde yürütülmemiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mülkiyetindeki taşınmazların miktar ve değerinin Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre kaydedilmediğini ortaya koymaktadır. Yönetmeliğin 5’inci maddesi, taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin belgelerle desteklenmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, taşınmazların değerleme kriterleri de bu madde kapsamında tanımlanmıştır.
Belediyenin taşınmazlarının tespiti, mevcut kullanım şekliyle kayda alınması ve maliyet ya da rayiç bedellerinin belirlenmesi işlemleri, 31 Aralık 2017 tarihine kadar tamamlanmamıştır. Bu durum, mali tablolarda yer alan taşınmazlarla ilgili hesapların hatalı bilgi içermesine yol açmıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, taşınmazların envanterinin yapılması ve tapu kayıtlarıyla mevcut kullanım şekillerinin uyumlu hale getirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, taşınmaz kayıt ve yönetim süreçlerinin mevzuat hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmesi, mali tabloların doğru bilgi üretmesi açısından büyük önem taşımaktadır. İlgili eksikliklerin giderilmesi için planlanan çalışmaların hızla tamamlanması gerekmektedir. |
BULGU: Taşınmaz Kayıt ve Yönetiminin İlgili Mevzuat Hükümlerine Uygun Olarak Yürütülmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların miktar ve değer olarak kayıt altına alınması ile ilgili işlemler, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak tamamlanmamıştır.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in değişik 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır.” hükmü getirilmiştir.
Söz konusu 5’inci maddeye getirilen ek ikinci fıkrada ise kayıt işlemlerinde esas alınacak değerleme kriterleri belirlenmiştir. Buna göre tapuda kayıtlı taşınmazlardan maliyeti belirli olanların maliyet bedeli, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin rayiç değeri, bu iki değeri belli olmayanlar ile fıkrada sayılan diğer taşınmazların ise iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması gerekmektedir.
Taşınmaz kayıtları, bu şekilde yapıldıktan sonra bu kayıtlar muhasebe birimlerine gönderilerek ilgili varlık hesaplarına kaydedilmesi sağlanacaktır. Nitekim Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinde, maddi duran varlıkların hesaba alınması ile ilgili işlemler ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Anılan mevzuat hükümleri gereğince, kamu idarelerinin sahip bulunduğu tüme taşınmazların envanteri yapılması, tapu kayıtları ile mevcut kullanım şekillerinin uyumlu hale getirilmesi, diğer bir deyişle cins tashihlerinin yapılması gerekmektedir.
Anılan Yönetmelik’in “Cins Tashihlerinin Yapılması” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında “Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır.” hükmü getirilmiştir. Bu hükümle cins tashihi işlemleri tapu kayıtlarından bağımsız hale getirilmiş ve taşınmazların kamu idarelerince mevcut kullanım şekliyle kaydının yapılarak mali tablolarda gösterilmesine öncelik verilmiştir.
Ayrıca, söz konusu Yönetmelik’in “Mevcut Taşınmazların Kaydına İlişkin İşlemler” başlıklı Geçici 1’inci maddesinde;
“(1) Yönetmeliğin 5’inci maddesinin ikinci fıkrasına göre maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazlar bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden ve aşağıdaki şekilde kayıtlara alınır:
a) Taşınmazların fiili envanteri emlak vergi değerleri üzerinden kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince, mevcut kullanım şekilleri esas alınarak en geç 30/09/2014 tarihine kadar tamamlanır ve bu Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine kaydedilir.
b) Fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgiler muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimlerine verilir. Muhasebe birimleri, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan 01/10/2014 tarihi itibarıyla çıkarır ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarını yapar.
(2) Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemler 31/12/2017 tarihine kadar tamamlanır.” denilmektedir.
Belediye tarafından 31.12.2017 tarihine kadar tüm taşınmazların tespiti, mevcut kullanım şekliyle kayda alınması, maliyet veya rayiç bedellerinin belirlenmesi ve ilgili varlık hesaplarına gerekli kayıtların yapılması işlemlerinin yerine getirilmemesi nedeniyle Belediyenin mali tablolarında yer alan 250-Arazi ve Arsalar, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri, 252-Binalar, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı, 500-Net Değer Hesabı, 570.98-Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları Hesabı, 580.98-Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları Hesabı ve 698- Enflasyon Düzeltmesi Hesaplarındaki taşınmazlara ilişkin tutarların hatalı bilgiler içerdiği görülmüştür.
Bu itibarla, taşınmaz kayıt ve yönetiminin mali tablolara doğru bilgi üretebilmesi için; bahis konusu mevzuat hükümlerinde belirtilen düzenlemelere uygun olarak gerçekleştirilmesi ve takip edilmesi, idarece söz konusu eksikliklerin giderilmesi amacıyla planlanan ve sürdürülen çalışmaların da ivedilikle sonuçlandırılması gerekmektedir.