|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin taşınmaz kayıtlarının gerçek durumu yansıtmadığını ortaya koymuştur. 2023 yılında emlak vergisi değerleri üzerinden kaydedilen taşınmazların, 2023 ve 2024 yıllarında yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerinin hatalı olması nedeniyle 2024 yılı mali tablolarında doğru bilgiler sunulmamaktadır. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, taşınmazların kaydı ve cetvellerinin düzenlenmesi için belirli usul ve esaslar getirmekte, bu süreçlerin doğru bir şekilde yürütülmesini sağlamaktadır.
Yönetmelik gereğince, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden kaydedilmesi, numaralandırılması, dosyalanması ve cins tashihinin yapılması zorunludur. Ancak yapılan incelemelerde, belediyenin tapu kayıtlarının emlak vergisi değerleri üzerinden kaydedildiği, maliyet ve rayiç değer tespitlerinin yapılmadığı, ayrıca enflasyon düzeltmesi işlemlerinin hatalı gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Bu durum, taşınmazların doğru bir şekilde kaydedilmediğini ve mali tablolarda yanıltıcı bilgiler sunulduğunu göstermektedir. İdare, denetim bulgularına ilişkin olarak, taşınmazlarla ilgili envanter çalışmalarının tamamlanacağını ve muhasebe kayıtlarının güncelleneceğini taahhüt etmiştir. Sonuç olarak, taşınmazların kaydına dair tüm işlemlerin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda gerçekleştirilmesi ve muhasebe kayıtlarının doğru bilgileri yansıtması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Taşınmaz Kayıtlarının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından, taşınmaz tapu bilgileri ile fiili durumu uygun hale getirmeye yönelik tapudaki kayıtlı taşınmazlarının 2023 yılında emlak vergisi değerleri üzerinden kaydedildiği, 2023 ve 2024 yıllarında enflasyon düzeltmesi işlemlerinin hatalı yapılması nedeniyle 2024 yılı mali tablolarında taşınmazlarla ilgili hesapların doğru bilgileri yansıtmadığı görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 1’inci maddesinde; Yönetmelik’in amacının genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı ve Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş ve Yönetmelik’in diğer maddelerinde kamu idarelerinin tasarrufunda bulunan taşınmazların kaydına ve buna ilişkin cetvellerin tutulmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu işlerle ilgili görev, yetki ve sorumluluklar belirlenmiştir.
Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesine göre taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri; kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması olup kayıtların belgeye dayanması esastır. “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazlar maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenler ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacaktır.
Taşınmazların rayiç değeri; maliki kamu idaresince, başka bir kamu idaresinin yönetiminde veya kullanımında olanlar ise bu idarelerce tespit edilecek ve taşınmazların kayıtlara alınan değeri, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre güncellenecektir. Ayrıca, kayıt işlemleri, taşınmaz giriş ve çıkış kayıtlarının tutulması ve ilgili cetvellere kaydedilmesi süreçlerini kapsamaktadır.
Yönetmelik’in “Taşınmazların numaralandırılması” başlıklı 8’inci maddesine göre kamu idarelerince kaydedilen her taşınmaz için daha önce belirlenmiş taşınmaz numarası var ise bu taşınmaz numarası, yoksa kamu idarelerinin belirleyeceği taşınmaz numarası kullanılacaktır.
Yönetmelik’in “Dosyalama” başlıklı 9’uncu maddesinde, kamu idarelerince kaydedilen her taşınmaz için taşınmaz ile aynı numarayı taşıyan birer dosya oluşturulacağı, dosyalama işleminin nasıl yapılacağı, hangi tasarruf işlemi için ne tür belgelerin ekleneceği ayrıntısıyla düzenlenmiştir.
Yönetmelik’in “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10’uncu maddesine göre; kamu idarelerince, mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınacak olup kamu idareleri taşınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yapacaklardır.
Diğer yandan, aynı Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesinde de tüm bu taşınmaz kayıt işlemlerinin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanmış olması gerektiği belirtilmektedir.
Yukarıda belirtildiği üzere, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince; taşınmazlara ilişkin tapu bilgileri temin edilerek fiili envanterin yapılması, mevzuatında belirtilen şekilde kayda esas değerlerinin tespit edilmesi ve yeniden değerleme yapılması, her bir taşınmaz için numaralandırma, dosyalama ve cins tashihi işlemlerinin yapılması, taşınmaz icmal cetvellerinin konsolide edilmesi, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği gereği taşınmazların mali tablolarda gösterilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede;
Belediyenin tapuda kayıtlı taşınmazlarından 2023 yılında emlak vergisi değerleri üzerinden kaydedildiği,
Bu taşınmazlara ilişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak ne maliyet bedeli tespiti ne de rayiç değer tespitlerinin henüz yapılmadığı,
2023 ve 2024 yıllarında enflasyon düzeltmesi işlemlerinin hatalı yapıldığı, örneğin, taşınmazın edinme tarihleri tam olarak bilinmemesine rağmen 6 Nisan 1914 tarihi girilerek hesaplama yapıldığı,
Taşınmazların numaralandırma, dosyalama, cins tashihi işlemlerinin tamamlanmadığı,
Yukarıda yer verilen işlemlerinin bütünüyle hatalı yapılması nedeniyle 2024 yılı mali tablolarında taşınmazlarla ilgili hesapların doğru bilgileri yansıtmadığı görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Belediye taşınmazlarıyla ilgili Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte belirtilen envanter çalışmalarının tamamlanacağı, muhasebe kayıtlarının güncelleneceği ve taşınmazlara ait muhasebe kayıtlarının mali tablolarda doğru bilgi vermesinin sağlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, envanter, dosyalama, değerleme ve cins tashihi işlemlerinin anılan Yönetmelik hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilerek gerekli muhasebe kaydı güncellemelerinin tamamlanması ve taşınmazların mali tablolarda doğru bilgiyi sunması gerekmektedir.