|
ÖZET: Taşınmaz kayıtlarının güncel durumu, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. Büyükşehir İlçe Belediyesi’ne ait taşınmazların envanter ve değerleme süreçlerinin tamamlanmaması, mali tabloların doğru bilgileri yansıtmadığını göstermektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3. maddesi, kamu taşınmazlarının mali saydamlık ve hesap verebilirlik ilkelerine uygun olarak kaydedilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, taşınmazların fiili envanterinin oluşturulması ve mevzuata uygun değerlerle mali tablolara yansıtılması büyük önem taşımaktadır.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, envanter çalışmalarının nasıl yürütüleceğini belirlemektedir. Yönetmelik’in 5. maddesi, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kaydedilmesi gerektiğini ifade ederken, geçici 1. maddesi, değer tespitlerinin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanmasını öngörmüştür. Ayrıca, cins tashihi işlemlerinin yapılması gerektiği de vurgulanmaktadır. Ancak, mevcut incelemeler, taşınmaz envanter işlemlerinin tamamlanmadığını ve kayıtların güncel kullanım şekliyle eşleşmediğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, taşınmazların tespit edilmesi, mevcut kullanım şekliyle kayda alınması ve değerlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu süreçlerin tamamlanması, muhasebe birimleri tarafından ilgili varlık hesaplarının güncellenmesiyle sağlanmalıdır. Bu adımlar, mali tabloların doğruluğunu artıracak ve kamu kaynaklarının etkin yönetimini destekleyecektir. |
BULGU: Taşınmaz Kayıtlarının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye mülkiyetinde bulunan taşınmazların envanter ve değerleme işlemleri ile cins tashihi işlemlerinin tamamlanmaması nedeniyle mali tablolarda taşınmazlarla ilgili hesapların doğru bilgileri yansıtmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde, kamu kaynağı olarak sayılan taşınmazların, mali saydamlığı ve hesap verebilirliği sağlayacak şekilde kayıtlara alınması gerekmektedir. Bu itibarla, taşınmazların fiili envanterinin yapılması ve mevzuata uygun olarak belirlenen değerler üzerinden mali tablolara alınması önem arz etmektedir. Kamu idarelerince yapılacak envanter çalışmaları, 02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te düzenlenen kayıt işlemleri çerçevesinde yürütülmektedir.
Mezkûr Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde; taşınmazların, maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kayıtlara alınması gerektiği ifade edilmiş, geçici 1’inci maddesinde ise, değer tespitlerinin sonuçlandırıp taşınmazların gerçek değeri üzerinden raporlanması için 31.12.2017 tarihine kadar süre tanınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10’uncu maddesine göre; kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde ve kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazların mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınması ve cins tashihi işlemlerinin yapılması gerekmektedir.
Envanteri tamamlanan, gerçek değeri tespit edilen ve cins tashihi işlemi yapılan taşınmazlar, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 188-193’üncü maddeleri arasında yer alan düzenlemeler uyarınca varlığın cinsine göre ilgili hesaplara kaydedilerek izlenmektedir.
Yapılan incelemede, taşınmaz envanter işlemlerinin tamamlanmaması ve taşınmazların mevcut kullanım şekli ile ilgili cetvellere kayıtlarının yapılmaması nedeniyle, 2024 yılı bilançosunda yer alan 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252-Binalar Hesabı, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 500-Net Değer Hesabının doğru bilgileri yansıtmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak; tüm taşınmazların tespiti, mevcut kullanım şekliyle kayda alınması, maliyet, rayiç ya da iz bedellerinin belirlenmesi ve muhasebe birimlerince ilgili varlık hesaplarına ait kayıt ve güncelleme işlemlerinin yapılması gerekmektedir.