|
ÖZET: Taşınmaz kayıtlarının gerçek durumu yansıtmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mülkiyetindeki taşınmazların envanter ve değerleme işlemlerinin tamamlanmadığını ortaya koymaktadır. Bu durum, mali tablolarda taşınmazlarla ilgili hesapların doğru bilgileri yansıtmadığı anlamına gelmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu taşınmazlarının mali saydamlık ve hesap verebilirlik açısından kayıtlara alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle, taşınmazların fiili envanterinin oluşturulması ve mevzuata uygun değerler üzerinden kaydedilmesi büyük önem taşımaktadır.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kaydedilmesini öngörmektedir. Ancak, bu yönetmeliğin geçici maddesi gereği, kamu idarelerine taşınmaz değer tespitlerini tamamlayıp raporlamaları için 31.12.2017 tarihine kadar süre tanınmıştır. Taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kayıtlarının uyumlu olmaması durumunda cins tashihi işlemlerinin yapılması da gerekmektedir. Yapılan incelemeler, taşınmaz envanterinin tamamlanmaması ve mevcut kullanım şeklinin kaydedilmemesi nedeniyle 2024 yılı kesin mizan ve bilançosundaki bazı hesapların doğru bilgileri yansıtmadığını göstermektedir. Bu bağlamda, tüm taşınmazların tespit edilmesi, mevcut kullanım şekliyle kayda alınması ve değerlerinin belirlenerek muhasebe hesaplarına güncellenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Taşınmaz Kayıtlarının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye mülkiyetinde bulunan taşınmazların envanter ve değerleme işlemleri ile cins tashihi işlemlerinin tamamlanmaması nedeniyle mali tablolarda taşınmazlarla ilgili hesapların doğru bilgileri yansıtmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde, kamu kaynağı olarak sayılan taşınmazların, mali saydamlığı ve hesap verebilirliği sağlayacak şekilde kayıtlara alınması gerekmektedir. Bu itibarla, taşınmazların fiili envanterinin yapılması ve mevzuata uygun olarak belirlenen değerler üzerinden mali tablolara alınması önem arz etmektedir. Kamu idarelerince yapılacak envanter çalışmaları, 02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te düzenlenen kayıt işlemleri çerçevesinde yürütülmektedir.
Mezkûr Yönetmelik’in 5’inci maddesinde; taşınmazların, maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kayıtlara alınması gerektiği ifade edilmiştir. Benzer bir düzenlemeye taşınmazların muhasebeleştirilmesine ilişkin çerçevenin çizildiği Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 26’ncı maddesinde de yer verilmiştir. Ancak Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesi ile kamu idarelerine, değer tespitlerini sonuçlandırıp taşınmazlarını gerçek değeri üzerinden raporlamaları için 31.12.2017 tarihine kadar süre tanınmıştır.
Yönetmeliğin “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10’uncu maddesine göre de Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde ve kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazların mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınması ve cins tashihi işlemlerinin yapılması gerekmektedir.
Envanteri tamamlanan ve gerçek değeri tespit edilen, cins tashihi işlemi yapılan taşınmazlar, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 188-193’üncü maddeleri arasında yer alan düzenlemeler uyarınca varlığın cinsine göre ilgili hesaplara kaydedilerek raporlanması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde taşınmaz envanteri işlemleri tamamlanmaması ve taşınmazların mevcut kullanım şekli ile ilgili cetvellere kaydı yapılmaması nedeniyle, 2024 yılı kesin mizan ve bilançosunda yer alan 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252-Binalar Hesabı, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 500-Net Değer Hesabının doğru bilgileri yansıtmadığı görülmüştür.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda; tüm taşınmazların tespiti, mevcut kullanım şekliyle kayda alınması, maliyet, rayiç ya da iz bedellerinin tespiti ile muhasebe birimlerince ilgili varlık hesaplarına kayıt ve güncelleme işlemlerinin tamamlanması gerektiği değerlendirilmektedir.