|
ÖZET: Üniversite mülkiyetindeki taşınmazların envanter çalışmalarının eksikliği, mali tablolarında bazı taşınmazların yer almadığını ortaya koymaktadır. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 7. maddesi, kamu idarelerinin taşınmazlarını uygun şekilde kaydetmelerini zorunlu kılmaktadır. Ancak, denetimlerde, taşınmaz kayıt ve kontrol işlemlerinin yeterince yapılmadığı, imar planı değişikliklerinin uzun sürmesi ve ruhsatsız yapıların varlığı gibi sebeplerle cins tashihlerinin tamamlanmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, mali hizmetler biriminin taşınmaz icmal cetvellerini düzenlemesini de olumsuz etkilemiştir.
2024 yılı mali işlemleri incelendiğinde, Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı ile İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı arasında koordinasyon eksikliği olduğu ve taşınmazların değer tespit çalışmalarının henüz başlamadığı görülmüştür. Bu nedenle, muhasebe kayıtlarına yansıtılmayan tahsisler mevcuttur. Taşınmazların kullanımına ilişkin planlama ve koordinasyonun sağlanması amacıyla müstakil bir komisyon kurulması önerilmektedir. Ayrıca, kiraya verilen alanların enerji bedellerinin doğru bir şekilde takip edilmesi için gerekli adımların atılması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, Üniversiteye tahsis edilmiş ve/veya mülkiyetinde bulunan taşınmazların kayıt, tescil ve takip işlemlerinin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmesi ve mali tablolardaki taşınmaz hesaplarının doğru ve güvenilir verilere dayandırılarak düzenlenmesi gerekmektedir. Kamu idaresi, taşınmazlarla ilgili süreçlerin devam ettiğini ve nihai envanterin oluşturulacağını belirtmiştir. |
BULGU: Taşınmaz Kayıtlarının Yönetmelik Hükümlerine Uygun Yürütülmemesi ve Mali Tablolarda Yer Alan Taşınmaz Hesaplarının Hatalı Gösterilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversite mülkiyetinde bulunan ve tahsisli olarak kullanılan taşınmazlara ilişkin envanter çalışmalarının tam olarak yapılmadığı ve bu nedenle taşınmazların bir kısmının Üniversite mali tablolarında yer almadığı görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinde; kamu idarelerinin tapuda kayıtlı olan taşınmazlarını, tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlarını, genel hizmet alanı olarak belirlenmiş taşınmazlarını ve tapu kütüğünde üçüncü kişiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazlarını ayrı ayrı ve ilgili formlarda yer alan bilgileri içerecek şekilde bilgisayarda veya deftere yazmak suretiyle kayıt altına almaları gerektiği ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in anılan bu hükmüne göre; kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan formların taşınmaz icmal cetvelleri hazırlanmak üzere mali hizmetler birimine gönderilmesi, mali hizmetler birimince bu formlar konsolide edilerek Yönetmelik ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulması ve icmal cetvellerinde de, kayıt planında belirtilen unsurların her biri için bir satır ayrılarak taşınmazlara ilişkin adet, yüzölçüm ve değer toplamlarının belirtilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddesinde; tahsis edilen taşınmazlardan Hazineye ait olanların milli emlak birimlerince, diğer kamu idarelerine ait olanların ise yetkili birimlerce muhasebe birimlerine bildirilerek gerekli kayıtlarının yapılacağı, kamu idaresinin mülkiyetinde olan taşınmazlar ile bunlardan diğer kamu idarelerine tahsis edilenler ve kamu idarelerince tahsisli olarak kullanılanların yardımcı hesaplar itibarıyla izleneceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca söz konusu maddenin beşinci fıkrasında da; üzerinde başka bir maddi duran varlık bulunan arsalar ile yapıların ayrı ayrı muhasebeleştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Üniversitenin varlık yönetimine ilişkin olarak yapılan denetimlerde; taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birim tarafından Üniversite mülkiyetinde olan ve Üniversite tarafından tahsisli olarak kullanılan taşınmazların envanter işlemleri ile değer tespitlerinin tam olarak yapılmadığı, imar planı değişikliği sürelerinin uzun olması, kampüs içerisinde ruhsatsız yapıların bulunması, kamu kaynaklarının kısıtlılığı ve riskli yapıların yıkılarak yeniden yapılmasının zorluğu gibi nedenlerle taşınmazların cins tashihlerinin tamamlanmadığı ve Yönetmelik’te yer verilen formların ilgili birim tarafından mevzuata uygun biçimde hazırlanmadığı görülmüştür. Ayrıca söz konusu husus, mali hizmetler birimi tarafından hazırlanması gereken taşınmaz icmal cetvellerinin de Yönetmelik ekine uygun şekilde düzenlenememesine neden olmuştur.
Üniversitenin sahip olduğu taşınmazlara ilişkin olarak 2024 yılı mali işlem ve kayıtları incelendiğinde; taşınmaz kaydı, tescili ve takibi konusunda Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı ile İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı arasında koordinasyon eksikliği bulunduğu, ve üniversiteye tahsis edilen taşınmazların değer tespit çalışmaları için komisyon çalışmalarına henüz başlanmadığından muhasebe kayıtlarına yansıtılmayan tahsislerin bulunduğu tespit edilmiştir.
Bu kapsamda; üniversiteye tahsis edilmiş ve/veya üniversite mülkiyetinde bulunan taşınmazların kullanım, yararlanma ve/veya tasarrufuna ilişkin olarak genel idare birimleri arasında gerekli planlama ve koordinasyonunun sağlanması, taşınmazlarla ilgili cins tashihi ve muhasebe kayıtlarının yapılabilmesi amacıyla müstakil bir komisyon oluşturularak muhasebe kayıtları ile fiili durumun uyumlu hale getirilmesi ve taşınmazların kiraya verilebilir alanlarında işletmeci tarafından kullanılan elektrik, su, ısınma vb. enerji bedellerinin takibinde ilgili işletmenin bulunduğu üniversite binasının bina amiri tarafından ilk okuma-son okumanın yapılarak İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı bünyesindeki Tahakkuk Şube Müdürlüğünden tedarik edilecek birim fiyatların çarpımı sonucunda hesap edilen bedelin kiracıya doğrudan tebliğ edilmesine yönelik çalışmanın Tahakkuk Şube Müdürlüğü kontrolünde ve koordinasyonunda yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
Yukarıda yer verilen tüm tespitler birlikte değerlendirildiğinde; Üniversite 2024 yılı mali tablolarında yer alan taşınmaz hesaplarının doğru ve güvenilir veri içermediği kanaatine ulaşılmıştır.
Kamu İdaresinin cevabında, taşınmazlar ile ilgili imar planı ve yapı ruhsatı çalışmalarının devam ettiği, envanter güncelleme çalışmaları kapsamında da milli emlak ve diğer kurumlar ile resmi süreçlerin tamamlanmasını takiben nihai taşınmaz envanterinin oluşturulacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; Üniversiteye tahsis edilmiş ve/veya Üniversite mülkiyetinde bulunan tüm taşınmazlara ilişkin kayıt, tescil ve takip işlemlerinin Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülmesi ve mali tablolarda yer alan taşınmaz hesaplarının gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş belgelere dayalı olarak kayıt altına alınması gerekmektedir.