|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’ne ait taşınmazların kira artışlarının hatalı hesaplandığını ortaya koymuştur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili maddeleri, konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin düzenlemelerin kamu kurumları tarafından yapılan tüm kira sözleşmelerine uygulanacağını belirtmektedir. Bu bağlamda, kira bedellerinin belirlenmesinde tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) on iki aylık ortalamalarının dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır.
İncelemeler sonucunda, kiraya verilen taşınmazların kira artış hesaplamalarında, kiralama tarihinin göz önünde bulundurulmadığı tespit edilmiştir. Örneğin, Ocak 2023’te kiraya verilen bir taşınmaz için 2023 yılı Aralık ayı TÜFE verileri kullanılmıştır. Bu durum, taşınmazların kiraya verildiği ayın verilerinin dikkate alınmaması nedeniyle, Belediyenin toplam 144 taşınmazdan 6.505.927,98 TL eksik kira geliri elde etmesine yol açmıştır. Kamu İdaresi, bu hatalı uygulamayı kabul etmiş ve eksik tahsilatların düzeltilmesi için gerekli adımları atmıştır. Taşınmazların kira artışlarının, kiralama tarihine göre belirlenen TÜFE verileri ile güncellenmesi ve eksik tahsil edilen kiraların kiracılardan talep edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. |
BULGU: Taşınmaz Kira Artışlarının Hatalı Hesaplanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Mülkiyeti Belediyeye ait olup kiraya verilen taşınmazların kira artışının hatalı hesaplandığı görülmüştür.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Uygulama alanı” başlıklı 339’uncu maddesinde, konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de uygulanacağı; 344’üncü maddesinin birinci fıkrasında, tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmalarının bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerli olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanunun “Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin sona ermesi” başlıklı 347’nci maddesinde;
“Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir.
Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde, kiracı her zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilirler.
Genel hükümlere göre fesih hakkının kullanılabileceği durumlarda, kiraya veren veya kiracı sözleşmeyi sona erdirebilir” hükmü yer almaktadır.
İdare ile üçüncü kişiler arasında yapılan Taşınmaz Kira Sözleşmesi’nin 5’inci maddesinde; ilk yıl kira bedelinin ihale bedeli olduğu, takip eden yıllar kira bedellerinin, bir önceki yıl kira bedelinin tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranında arttırılması suretiyle bulunacak bedel olduğu belirtilmiştir.
Sözleşme hükümlerine göre, taşınmazın kiracıya teslim edildiği ve sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 1 yıllık sürenin sonunda kira bedelinin tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranında arttırılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından kiraya verilen taşınmazların kira artış hesaplamalarında, taşınmazın hangi ayda kiraya verildiğinin dikkate alınmadığı, taşınmaz hangi ayda kiraya verilirse verilsin sonraki yıl kira bedellerinin bir önceki yılın Aralık ayı tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranı dikkate alınarak belirlendiği görülmüştür. Örneğin, Ocak 2023 yılında kiraya verilen taşınmaz için de 2023 yılı Aralık ayı TÜFE verileri kullanılmış; Temmuz 2023 yılında kiraya verilen taşınmaz için de 2023 yılı Aralık ayı verileri kullanılmıştır.
Taşınmazların kiraya verildiği aydan itibaren 1 yıllık sürenin geçmesi sonucunda belirlenecek yeni kira bedelinde kullanılması gereken veri Aralık ayı verisi değil; taşınmazın kiraya verildiği ayın TÜFE verisidir.
Yapılan hatalı uygulama, Belediyenin kiralanan toplam 144 taşınmazdan kira süreleri boyunca 6.505.927,98 TL eksik kira geliri elde etmesine sebebiyet vermiştir.
Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu husus kabul edilmiş olup taşınmaz kira artışlarıyla ilgili hatalı işlemlerin tek tek tespit edildiği ve ilgililere ilave tahakkuk girilerek tahsil yoluna gidildiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Belediye tarafından kiraya verilen taşınmazların kira artışının taşınmazların kiraya verildiği ay TÜFE verileri dikkate alınarak arttırılması, eksik tahsil edilen kiraların ve bu kiralara ilişkin gecikme zamlarının kiracılardan tahsil edilmesi gerekmektedir.