BULGU: Taşınmaz Kira Gelirlerinin Mevzuata Uygun Şekilde Muhasebeleştirilmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Kurum tarafından gerçekleştirilen taşınmaz kiralamalarının mevzuata uygun şekilde muhasebeleştirilmediği tespit edilmiştir.
Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün “Taşınmazlara İlişkin İşlemler” konulu 26.11.2014 tarihli ve 90192509-210.05.02-13278 Sayılı Genel Yazısıyla 990 Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı, 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı ve 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı ihdas edilmiştir.
“Taşınmazlara İlişkin İşlemler” konulu söz konusu Genel Yazıya göre; kiraya verilen taşınmazlar ile üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlara ilişkin belgeler muhasebe birimlerine verildiğinde, kiraya verilen taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden 990 nolu hesabın ilgili yardımcı hesabına borç, 999 nolu hesaba alacak; diğer taraftan toplam kira gelirleri (peşin tahsil edilenler hariç) tahsil edileceği yıllara göre 993 nolu hesabın bölümlenmiş yardımcı hesaplarına borç, 999 nolu hesaba alacak kaydedilecektir. Dönem sonlarında 993 nolu hesap yardımcı hesaplar bazında güncellenecek; kira gelirleri tahsil edildikçe 993 ve 999 nolu hesaplara ters kayıt yapılacak; kira gelirlerinin tamamı tahsil edilince de 990, 993 ve 999 nolu hesaplar ters kayıtlarla kapatılacaktır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre tahsil edilen ve edilecek olan kira bedellerinin muhasebe kayıtlarında; kira bedelinin peşin tahsil edilen kısmı için 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Gelirleri Hesabına kayıt yapılmayacak olup (zira bu hesap peşin alınan kira gelirleri dışında kalan tutarların izlenilmesinde kullanılacaktır), banka aracılığıyla peşin alınan tutarı 600 Gelirler, diğer kısmı 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesaplarına alınacak, ancak bu kiralardan ertesi yıla ait olanlar var ise 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabının kullanılması gerekecektir. Diğer taraftan yılsonu itibarıyla tahakkuk zamanına bir yıldan daha az süre kalan peşin tahsil edilmiş kira gelirleri, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubunda yer alan 380 nolu hesaba aktarılacaktır.
Diğer taraftan, üniversitenin envanter çalışmalarının tamamlanmamış olması bulguda belirtilen T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün “Taşınmazlara İlişkin İşlemler” konulu Genel Yazısında belirtilen şekliyle nazım hesapların kullanımını tümüyle etkilememektedir. Envanter çalışmalarının ivedilikle tamamlanarak, bu hesaplar kullanılıncaya kadar geçen süre içerisinde toplam kira gelirlerinin (peşin tahsil edilenler hariç) tahsil edileceği yıllara göre 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabının bölümlenmiş yardımcı hesaplarına borç, 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına alacak; dönem sonlarında, 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabının bölümlenmiş yardımcı hesaplarında kayıtlı tutarların sürenin güncellenmesi amacıyla bu hesaba borç ve alacak, kira gelirleri tahsil edildiğinde ise 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına borç, 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabına alacak kaydının yapılarak takip edilmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılan denetimler sonucunda;
– Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından söz konusu taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden 990, 993 ve 999 nolu nazım hesaplara kaydedilmesi gerekirken, ilgili kaydın yapılmadığı,
– Peşin tahsil edilen kira gelirleri için ise 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ile 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabının kullanılmadığı,
Tespit edilmiştir.
Kurum cevabında bundan sonra yapılacak tahsilatlarda bulguya göre işlem yapılacağını ifade etse de 2023 yılı kayıtlarındaki ve mali tablolardaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Kurum tarafından gerçekleştirilen taşınmaz kiralamalarının belirtilen mevzuat hükümlerine uygun şekilde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, üniversite ve döner sermaye kurumunun taşınmaz kiralamalarının mevzuata uygun şekilde muhasebeleştirilmediği tespit edilmiştir. Maliye Bakanlığı’nın genel yazısına göre, kiraya verilen taşınmazların kayıtlı değerleri ve kira gelirleri uygun hesaplara kaydedilmesi gerekirken, bu işlemlerin yapılmadığı belirlenmiştir. Kurum, gelecekteki tahsilatlarda mevzuata uygun işlem yapacağını belirtse de, mevcut kayıtlar ve mali tablolardaki hataları düzeltme etkisi bulunmamaktadır. Taşınmaz kiralamalarının mevzuata uygun şekilde muhasebeleştirilmesi zorunludur. |