|
ÖZET: Taşınmaz kira sürelerinin, ihale yapılmadan encümen kararıyla uzatılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. Raporda, belediyenin kiraya verdiği taşınmazların kira sözleşme sürelerinin sona ermesine rağmen, yeni bir ihale sürecine girmeden encümen kararıyla uzatıldığı tespit edilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, belediyelerin taşınmaz kiralama işlemlerinin belirli usullere tabi olduğunu ve sözleşme sürelerinin sona erdiğinde yeniden ihale yapılması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu da encümenin yetkilerini sınırlı bir şekilde tanımlamaktadır.
İncelemeler sonucunda, belediyenin kiraya verdiği 87 taşınmazdan 74’ünün kira sözleşmelerinin başlangıç tarihinin 20 ile 55 yıl arasında olduğu belirlenmiştir. Bu durum, kiralama sürecinde artışları engelleyerek, kira bedellerinin piyasa değerinin altında kalmasına ve dolayısıyla belediyenin gelir kaybına yol açmaktadır. Kamu İdaresi, bu bulguları kabul etmiş ve taşınmazların beş yıllık sürelerle ihale edilmesi için Belediye Meclisi’nden karar alındığını bildirmiştir. Sonuç olarak, belediyenin taşınmazlarının kiralanmasında, kira sürelerinin encümen kararıyla uzatılmaması ve sözleşmelerin sona erdirilerek 2886 sayılı Kanun çerçevesinde yeni bir ihale sürecine girilmesi gerekmektedir. Bu uygulama, hem hukuki yükümlülüklere uyum sağlamakta hem de belediyenin mali kayıplarını önlemektedir. |
BULGU: Taşınmaz Kira Sürelerinin İhaleye Çıkılmaksızın Encümen Kararıyla Uzatılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından kiraya verilen taşınmazlardan kira sözleşme süresi sona eren taşınmazların, kira sözleşmelerinin sona erdirilmesi ve yeni bir kiralama ihalesine çıkılması gerektiği halde encümen kararıyla yeniden uzatıldığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “… belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.” denilerek belediyelerin taşınmaz kiralama işlemlerinin 2886 sayılı Kanun kapsamında olduğu belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye meclisinin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinde; “Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.” ve “Belediye encümeninin görev ve yetkileri” başlıklı 34’üncü maddesinde; “Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek.” hükümleri bulunmaktadır.
5393 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerine göre taşınmazların 3 yıla kadar belediye encümeni kararıyla ihale edilerek kiraya verilmesi mümkün olup 3 yılı aşan kiralamalarda ise belediye meclisinin kararı gereklidir. Kira süresi biten taşınmazlar için ise 2886 sayılı Kanunda yer alan usullere göre yeniden kiralama ihalesine çıkılması gerekmektedir.
2886 sayılı Kanun’un “Kiralarda sözleşme süresi” başlıklı 64’üncü maddesinde; “Kiraya verilecek taşınır ve taşınmaz malların kira süresi, on yıldan çok olamaz…”, “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde ise; “… Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır. İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir. .” hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerden, belediye taşınmazlarının kiralanmasının 2886 sayılı Kanunda yer alan ihale usullerine tabi olduğu, sözleşme süresinin sonunda yeniden bu ihale usullerine göre ihale yapılması gerektiği, sözleşme süresinin on yıldan çok olamayacağı, kira süresi sonunda eğer işgal devam ederse sözleşmede aksine hüküm yoksa ecrimisil alınarak işgalcinin tahliyesine yönelik mülki amire talepte bulunulmasının gerektiği, söz konusu taşınmazların 2886 sayılı Kanun çerçevesinde yeniden ihale yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 339’uncu maddesinde, konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin, kamu kurum ve kuruluşlarının yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de uygulanacağı belirtilmiştir. Kanun’un 347’nci maddesinin birinci fıkrasında ise, “Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir.” denilmektedir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerden, belediye taşınmazlarının kiralanmasının 2886 sayılı Kanunda yer alan ihale usullerine tabi olduğu, sözleşme süresinin sonunda yeniden bu ihale usullerine göre ihale yapılması gerektiği, sözleşme süresinin on yıldan çok olamayacağı, kira süresi sonunda eğer işgal devam ederse sözleşmede aksine hüküm yoksa ecrimisil alınarak işgalcinin tahliyesine yönelik mülki amire talepte bulunulmasının gerektiği, söz konusu taşınmazların 2886 sayılı Kanun çerçevesinde yeniden ihale yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, İdare tarafından kira süresi sona eren çatılı işyerleri için yeniden ihaleye çıkılmadığı, eski kiracılara encümen kararıyla birer yıl kiraya verildiği görülmüştür. Belediyenin kiralamış olduğu 87 adet taşınmazdan 74’ünün taşınmaz kira sözleşmelerinin başlangıç tarihlerinin 20 yıl ile 55 yıl arasında değiştiği görülmüştür. Bu uygulama hem ihale ile kiraya verme sürecindeki artırımlı bedellerinin önüne geçmekte, hem de kiranın rayicin altına düşmesine ve dolayısıyla Belediyenin gelir kaybına uğramasına sebep olmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu husus kabul edilmiş olup, taşınmazların beş yıllık sürelerle ihaleye çıkılması için Belediye Meclisinden karar alındığı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine ve yapılan açıklamalara göre Belediyenin taşınmazlarının kiralanmasında kira sürelerinin encümen kararı ile uzatılmaması ve kira sözleşmeleri sona erdirilerek 2886 sayılı Kanun çerçevesinde yeni bir kiralama ihalesine çıkılması gerekmektedir.