Taşınmaz Kira ve Ecrimisil Alacaklarının Takip ve Tahsilatının Gereken Etkinlikte Yapılmaması (Sayıştay)

BULGU: Taşınmaz Kira ve Ecrimisil Alacaklarının Takip ve Tahsilatının Gereken Etkinlikte Yapılmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İdare taşınmazlarına ait kira ile ecrimisil gelirlerinin takip ve tahsilatlarının yeterli düzeyde yapılmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde;
“a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.
f) Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek.” denilmektedir.
Bu madde hükmüne göre belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etme görevi belediye başkanına verilmiş ve bu konuda belediye başkanı birinci derecede sorumlu kılınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde ise muhasebe yetkilisine gelirlerin ve alacakların tahsili görevi verilmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Ödeme zamanı ve önce ödeme” başlıklı 37’nci maddesinde; amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği hükmü yer almaktadır.
6183 sayılı Kanun’un “Ödeme emri” başlıklı 55’inci maddesinin birinci fıkrasında ise;
“Amme alacağını vadesinde ödemiyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunur.” denilmektedir.
Diğer yandan, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Beş yıllık zamanaşımı” başlıklı 147’nci maddesinde ise, kira alacaklarında zamanaşımı hususu düzenlemiştir. Buna göre beş yıl içinde tahsil edilmeyen kira alacakları zaman aşımına uğramaktadır. Bu durumda, zaman aşımına uğratılan İdare gelirlerinden, Belediyenin gelir ve alacaklarını takip etmesi gereken kamu görevlilerinin sorumlu olacakları aşikârdır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; amme alacaklarına ilişkin olarak amme borçlusuna bir “ihbarname” düzenlenmeli ve tebliğ edildikten sonra 1 ay içinde ödeme yapılması istenmelidir. Buna rağmen ödeme yapılmazsa borçluya, 15 gün içinde borçlarını ödemesi veya mal bildiriminde bulunması için bir “ödeme emri” düzenlenerek tebliğ edilmelidir. Taşınmaz kira gelirlerinin takibinde ise, 6098 sayılı Kanun’da belirtilen zaman aşımı süresi dikkate alınmalıdır.
Yapılan incelemede, 2021 yılı için tespit edilen ecrimisil bedellerinden tahsil edilmemiş 794.845,09 TL, taşınmaz kira gelirleri olarak ise 463.300,50 TL’nin bulunduğu; ayrıca bütçe gelir kesin hesabına göre 2021 yılından önceki dönemlere ait tahakkuklar da dahil olmak üzere taşınmaz kira geliri ve ecrimisil alacağına ilişkin toplamda 22.745.172,37 TL tahakkuk, 9.319.258,98 TL net tahsilat gerçekleştirildiği ve 13.425.913,39 TL’nin ise tahsilinin sağlanamadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla taşınmaz kira geliri ve ecrimisil alacağının tahsil oranı %40,97 olarak gerçekleşmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından, bulguda belirtilen hususlara ilişkin olarak ilgili birimlerin gerekli çalışmaları yaptıkları ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, tahsilat miktarlarının düşük gerçekleşmesi; tahsil ve takip hususunda yeterli özenin gösterilmesini ve yukarıda mezkûr mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesini gerektirmektedir.