|
ÖZET: Taşınmaz kiralama ihalelerinde geçici ve kesin teminatların hesaplanmasında hatalar tespit edilmiştir. 2023 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, bu teminatlar yıllık kira bedeli üzerinden alınmaktadır. Ancak, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, geçici teminatın ihale bedelinin %3’ü, kesin teminatın ise %6’sı oranında hesaplanmasını öngörmektedir. Kiralama işlemlerinde, tahmin edilen bedel, taşınmazın kiralanacağı toplam süreye karşılık gelen kira bedelidir. Örneğin, üç yıllık bir kiralama için yıllık kira bedeli 10.000 TL ise, ihale bedeli 30.000 TL olarak belirlenmelidir.
İlgili yönetmelik ve tebliğlerde yapılan uygulamanın, kanun hükümlerine göre öncelikli olduğu göz önünde bulundurulduğunda, mevcut hesaplama yönteminin hatalı olduğu değerlendirilmektedir. Uygulamada, bir yıldan uzun süreli kiralamalarda geçici ve kesin teminatların yıllık kira bedeli üzerinden hesaplandığı görülmektedir. Ancak, bu durumun yerine toplam süreye denk gelen kira bedeli üzerinden hesaplanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, idarelerin uygulamalarını gözden geçirmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Taşınmaz Kiralama İhalelerinde, Geçici ve Kesin Teminatın Hatalı Hesaplanması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin taşınmaz kiralama ihalelerinde geçici teminatın ve kesin teminatın yıllık kira bedeli üzerinden alındığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun Geçici teminat başlıklı 25’inci maddesinin birinci paragrafında, “İsteklilerden, ihale konusu olan işin tahmin edilen bedelinin %3’ü oranında geçici teminat alınır. 10 uncu madde uyarınca yapılacak ihalelerde geçici teminat teklif edilen bedelin, tasfiye idaresince yapılan taşınır mal satışlarında ise satışa esas bedelin % 3’ünden az olamaz.”, Kesin teminat başlıklı 54’üncü maddesinde, “Taahhüdün, sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşme yapılmasından önce müteahhit veya müşteriden ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle % 6 oranında kesin teminat alınır. Tasfiye idaresince yapılan taşınır mal satışlarında kesin teminat, ihale bedelinin %6’sından az olamaz. Müteahhit veya müşterinin bu zorunluluğa uymaması halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale bozulur ve varsa geçici teminatı gelir kaydedilir.” ifadeleri yer almaktadır.
Buna göre, taşınmaz satışında tahmin edilen bedel idarece satışı için öngörülen fiyattır. Kiralamada ise tahmin edilen bedel kiraya verilecek taşınmazın kiraya verileceği toplam süreye tekabül eden kira bedelidir. Taşınmaz satışında ihale bedeli taşınmazın satış bedelidir. Kiralamada, yıllık veriliyor ise yıllık kira bedelidir. Taşınmazın bir yıldan uzun süreli kiraya verilmesinde ise toplam süreye tekabül eden kira bedeli karşılığıdır. (Örneğin, 3 yıllığına kiralamaya verilen bir taşınmazın yıllık kira bedeli 10.000,00 TL ise ihale 3 yıllığına verildiği için 3 yıl x 10.000,00 TL = 30.000,00 TL ihale bedeli olmaktadır.)
2886 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinde kesin teminatın ihale bedeli üzerinden hesaplanacağı belirtildiğine göre bir yıldan fazla süreli kiralamada ihale bedelinin toplam süreye denk gelen kira bedeli olacağından dolayı kesin teminat toplam süreye denk gelen kira bedeli üzerinden hesaplanmalıdır. Bu nedenle geçici ve kesin teminat bu tutar üzerinden alınmalıdır.
İdare tarafından verilen cevapta söz konusu işlemin Hazine Taşınmazların İdaresi Hakkında Yönetmelik ve Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra No: 300) hükümlerine uygun şekilde yapıldığı ifade edilmiştir. Bununla birlikte normlar hiyerarşisinde kanun hükümlerinin tebliğ hükümlerine göre öncelikli olduğu değerlendirildiğinde yapılan uygulamanın hatalı olduğu düşünülmektedir.
Uygulamada bir yıldan uzun süreli kira sözleşmelerinde geçici teminat ve kesin teminat yıllık kira bedeli üzerinden hesaplanarak alındığı görülmüştür. Bir yıldan uzun süreli kiraya verilen taşınmaz kiralamalarında geçici ve kesin teminatın toplam süre dikkate alınarak hesaplanması gerekmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr