|
ÖZET: Taşınmaz kiralamalarına ilişkin sözleşme ve şartnamelerde kira artışlarının belirlenmediği tespit edilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 2. maddesi, ihalelerde açıklık ve rekabetin sağlanmasını öngörmektedir. Aynı kanunun 7. maddesi, ihale konusu işlerin özelliklerinin şartnamelerde belirtilmesini zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, konut ve işyeri kiralarına dair hükümleri kamu kurumlarının yaptığı tüm kira sözleşmelerine uygulamaktadır. Ancak, kira artışlarıyla ilgili olarak bu kanunlarda herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.
Yapılan denetimlerde, belediyenin taşınmazlarının kira artışlarının nasıl belirleneceği konusunda şartname ve sözleşmelerde yeterli açıklama olmadığı, bu durumun Belediye Başkanı tarafından görevlendirilen komisyonun takdirine bırakıldığı görülmüştür. Bu belirsizlik, hukukta aranan belirlilik ilkesine aykırıdır. İdare, taşınmazların kira artışlarının şartname ve sözleşmelerde belirlenmesi için gerekli adımları atacağını belirtmiş, ancak bu uygulamanın nasıl gerçekleştirildiğine dair kanıt sunmamıştır. Sonuç olarak, kamu kaynaklarının etkin ve hukuka uygun kullanımı açısından kira sözleşmelerinde yer alan artış oranlarının açık ve somut bir şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. Kira artışlarının belirlenmesi, herhangi bir komisyonun takdirine bırakılmamalı; ayrıca, tüketici fiyat endeksine dayalı değişim oranlarının uygulanması, idarenin haklarını korumak adına uygun bir yöntem olarak değerlendirilmektedir. |
BULGU: Taşınmaz Kiralamalarına Ait Sözleşme ve Şartnamelere Kira Artışlarıyla İlgili Hüküm Konulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin sahip olduğu taşınmazların kira artışlarının nasıl olacağının şartname ve sözleşmelerinde belirlenmediği görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 2’nci maddesinde; ihalelerde açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu belirtilmektedir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Şartnameler” başlıklı 7’nci maddesinde, ihale konusu işlerin her türlü özelliğini belirten şartname ve varsa eklerinin idarelerce hazırlanacağı, işin mahiyetine göre konulacak özel ve teknik şartlardan başka genel olarak yer alacak hususların şartnamelerde gösterilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Uygulama alanı” başlıklı 339’uncu maddesinde, konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de uygulanacağı, 344’üncü maddesinin birinci fıkrasında, tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmalarının bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerli olduğu, bu kuralın bir yıldan daha uzun süreli kira sözleşmelerinde de uygulanacağı ifade edilmiştir.
Kira artışları ile ilgili gerek 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu gerekse 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle, gerçekleştirilen ihalelere ilişkin tip sözleşmeler ile idari şartnamelerde yer verilen kira artış oranlarına ilişkin hükümlerin açık ve belirli olması elzemdir. Bu husus, hukukta var olan belirlilik ilkesi gereğidir.
Yapılan incelemede, Belediyenin sahip olduğu taşınmazların kira artışlarının nasıl olacağının şartname ve sözleşmelerinde belirlenmediği, Belediye Başkanı tarafından görevlendirilen komisyonun takdirine bırakıldığı tespit edilmiştir.
Belediyenin şartname ve kira sözleşmelerinde, sonraki yıl kira bedellerinin kira tespit komisyonu tarafından belirleneceğine ilişkin ifadeler soyut ve belirsiz olduğu gibi bu yetkinin kullanımında ölçüsüz davranılması da mümkündür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; Belediyenin sahip olduğu taşınmazlarının kira artışlarının nasıl olacağının şartname ve sözleşmelerinde belirlenmesi uygulamasına başlanıldığı ifade edilmiştir. Ancak uygulamanın belirtildiği şekilde yapıldığına yönelik herhangi bir kanıtlayıcı belge gönderilmemiştir.
Bu itibarla, hesap verme sorumluluğu çerçevesinde her türlü kamu kaynağının ekonomik ve hukuka uygun olarak kullanılması zorunlu olduğundan kira sözleşmelerinde yer verilen kira artış oranı hükümlerinin somut ve açık olacak şekilde düzenlenmesi gerekmekte olup kira artış oranlarının belirlenmesi hususunun herhangi bir komisyonun takdirine bırakılmaması icap etmektedir. Ayrıca, kira şartname ve sözleşmelerinde kira artışının nasıl ve hangi oranda olacağına açıkça yer verilmesi yanında idarenin haklarını korumak amacıyla kira artışlarında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranının uygulanmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.