BULGU: Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payı Beyanlarının İlgili Belediyelerden Düzenli Şekilde Alınıp Tahsilatın Yapılamaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Emlak vergisiyle birlikte taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı tahsilatı da yapan ve İl Özel İdaresine aktarmakla yükümlü bulunan belediyelerin bazılarından katkı payı tahsilatlarına ilişkin aylık bildirimlerin düzenli olarak alınamadığı, bu nedenle beyana esas katkı payı tahsilatlarının da düzenli şekilde yapılamadığı tespit edilmiştir.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun “Taşınmaz kültür varlıklarının onarımına yardım sağlanması ve katkı payı” başlıklı 12’nci maddesinde “belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci ve 18 inci maddeleri uyarınca mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin % 10’u nispetinde Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı tahakkuk ettirileceği ve ilgili belediyesince emlak vergisi ile birlikte tahsil edileceği, tahsil edilen miktarın il özel idaresi tarafından açılacak özel hesapta toplanacağı, bu miktarın; il özel idaresince ve belediyelerce kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla hazırlanan projeler kapsamında kamulaştırma, projelendirme, plânlama ve uygulama konularında kullanılmak üzere il özel idaresine ve il sınırları içindeki belediyelere vali tarafından aktarılacağı ve valinin denetiminde kullanılacağı, il özel idarelerince yapılan projeler için kullanılacak miktarın özel hesabın % 30’unu geçemeyeceği, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı olarak tahsil olunan miktarların tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde ödeneceği, tahsil ettikleri katkı paylarını belirtilen süre içinde il özel idarelerine yatırmayan belediyelerden, katkı paylarının 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edileceği” hüküm altına alınmıştır.
2863 sayılı Kanun’un yukarıdaki hükümleri gereği mükellefler adına tahakkuk ettirilen emlak vergisi ile birlikte belediye ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunmasında ve değerlendirilmesinde kullanılmak üzere % 10 nispetinde de taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı tahakkuk ettirilmesi ve ilgili belediyelerce emlak vergisi ile birlikte tahsil edilmesi gerekmektedir. Katkı payı tahsilatlarının, tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde ödenmesi zorunludur. Tahsil edilen payların il özel idareleri adına açılacak özel hesaplarda toplanması, katkı payı tahsilatlarını süresi içinde aktarmayan belediyelerden, payların 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilmesi gerekmektedir.
Taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı tahsilatlarına ilişkin incelemede, tahsil ettikleri katkı paylarını İl Özel İdaresine aktarmakla yükümlü bulunan belediyelerin hiçbirinden katkı payı tahsilatlarına ilişkin aylık bildirimlerin alınamadığı, beyana müteakip ilgili belediyelerce aktarılması gereken payların da eksiksiz ve düzenli şekilde aktarılmadığı görülmüştür. Taşınmaz kültür varlıklarının korunması katkı paylarının sadece Kars ve Sarıkamış belediyelerince düzenli şekilde aktarıldığı, Akyaka, Arpaçay, Digor, Kağızman, Susuz ve Selim belediyelerince ise zaman zaman ve oldukça düşük tutarlarda pay aktarıldığı anlaşılmıştır. Bu duruma ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda sunulmaktadır.
Tablo 12: Kültür Varlıklarını Koruma Katkı Payı Hesap Cetveli
| Belediye Adı |
Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları | Tahsil Edilen Katkı Payı Tutarları |
| Belediye Adı |
2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | Toplam |
| Kars | 10.507,12 | 14.744,97 | 2.886,68 | 0,00 | 21.341,42 | 34.641,47 | 40.594,90 | 37.571,19 | 41.663,61 | 59.434,12 | 72.371,50 | 77.261,90 | 58.835,79 | 92.697,89 | 103.331,94 | 207.263,33 | 261.902,35 | 289.929,35 | 402.343,98 | 1.829.323,51 |
| Akyaka | — | 453,68 | 15,00 | 17,90 | 365,55 | 28,60 | 595,85 | 0,00 | 230,20 | 530,35 | — | — | — | — | — | — | — | — | 17.005,01 | 19.242,14 |
| Arpaçay | — | 630,35 | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | 2.724,38 | 0,00 | 1.803,65 | 5.158,38 |
| Digor | 99,78 | 902,73 | 125,66 | 258,15 | — | — | — | — | — | 990,05 | — | — | — | — | — | — | — | — | 3.052,67 | 5.429,04 |
| Kağızman | — | 467,60 | 1.710,89 | 5.962,05 | 7.924,75 | 6.807,53 | — | — | — | — | — | — | — | — | — | 130.915,38 | 47.137,42 | 200.925,62 | ||
| Sarıkamış | 1.278,04 | 2.681,54 | 3.231,15 | 4.552,56 | 3.993,49 | 5.189,49 | 12.419,22 | 8.408,36 | 10.091,83 | 16.948,35 | 27.535,63 | 23.638,36 | 6.543,22 | 4.690,08 | 1.215,72 | 10.304,30 | 25.791,99 | 46.759,03 | 118.003,19 | 333.275,55 |
| Selim | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | 53.950,23 | 53.950,23 |
| Susuz | 217,00 | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | 5.036,55 | 5.253,55 |
| Toplam | 12.101,94 | 19.880,87 | 6.258,49 | 4.828,61 | 27.411,35 | 45.821,61 | 61.534,72 | 52.787,08 | 51.985,64 | 77.902,87 | 99.907,13 | 100.900,26 | 65.379,01 | 97.387,97 | 104.547,66 | 217.567,63 | 290.418,72 | 467.603,76 | 648.332,70 | 2.452.558,02 |
İdare, Akyaka, Arpaçay, Digor, Kağızman, Susuz ve Selim ilçe belediyelerinden alınan tahakkuk bilgilerine istinaden, aktarılmayan payların gecikme zamları ile birlikte genel bütçe vergi gelirlerinden aktarılacak paylardan kesilmesi için konunun İller Bankasına yazıldığını, payların İller Bankasınca ilgili belediyelerin yasal paylarından kesilerek İdarece açılan özel hesaba aktarıldığını, uygulamanın devam ettirileceğini belirtmiştir.
Taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı tahsilatlarını düzenli şekilde aktarmayan belediyelere, aktarma yapmadıkları yılların katkı payı bildirim ve ödemelerini ivedilikle göndermeleri için tekrar yazı yazılması önerilir.
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı belediyeler taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payı tahsilatlarını düzenli olarak İl Özel İdaresine aktaramamıştır. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu gereğince, emlak vergisinin %10’u oranında tahakkuk ettirilen katkı paylarının, tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar beyan edilip ödenmesi zorunludur. Kars ve Sarıkamış belediyeleri düzenli aktarma yaparken, diğer belediyeler zaman zaman düşük tutarlarda katkı payı aktarmıştır. Bu durumun düzeltilmesi için ilgili belediyelere yazı yazılması önerilmektedir. |