ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, İstanbul’daki bir büyükşehir ilçe belediyesi, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına yönelik katkı payını Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına iletmemiştir. Emlak vergisinin %10’u oranında tahsil edilen bu katkı payı, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu çerçevesinde düzenlenmiştir. İlgili mevzuat, belediyelerin bu katkı payını tahsil ettikten sonra belirli bir süre içinde ilgili kuruma aktarmasını zorunlu kılmaktadır.

Yönetmelik gereği, tahsil edilen katkı paylarının, takip eden ayın onuncu gününe kadar ilgili hesaplara yatırılması ve bu süreçten belediye başkanı ile hesap işleri müdürünün sorumlu olduğu belirtilmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, 2024 yılı itibarıyla toplam 34.884.414,08 TL tutarındaki katkı payının zamanında iletilmediği tespit edilmiştir. İdare, bu durumu kabul etmiş ve gerekli düzeltici işlemlere başlanacağını bildirmiştir. Taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına yönelik katkı paylarının mevzuatta belirtilen süre içinde ilgili kuruma aktarılması gerektiği vurgulanmaktadır.

BULGU: Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payının Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına Gönderilmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediye tarafından emlak vergisinin %10’u nispetinde ek tahakkuk yapılarak mükelleflerden tahsil edilen taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının İstanbul Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına aktarılmadığı görülmüştür.

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 12’nci maddesinin altıncı fıkrasında, belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 29.7.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci ve 18’inci maddeleri uyarınca mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin %10’u nispetinde Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payının tahakkuk ettirileceği ve ilgili belediyesince emlak vergisi ile birlikte tahsil edileceği hüküm altına alınmıştır.

2863 sayılı Kanun’a dayanılarak hazırlanan Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payına Dair Yönetmelik’in 5’inci maddesinde katkı payının tarh, tahakkuk ve tahsiline ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Aynı Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde belediyelerce katkı payı olarak tahsil olunan tutarların, tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarına bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde katkı payı hesabına yatırılacağı; tahsil edilen katkı payının süresi içinde katkı payı hesabına aktarılmasından belediye başkanı ve hesap işleri müdürünün birlikte sorumlu olduğu; tahsil edilen katkı payının süresi içinde katkı payı hesabına aktarılmaması veya katkı payının başka amaçla kullanılması halinde sorumlular hakkında yasal işlem yapılacağı belirtilmiştir. Mevzuatta belirtilen usule uyulmaması durumunda tahsil edilen katkı paylarının zamanında ilgili kuruma gönderilmemesi- bu katkı paylarına 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme cezası tatbik edileceği ifade edilmiştir.

Yapılan incelemeler sonucunda, 2024 yılı sonu itibari ile tahsil edilen 34.88.414,08 TL tutarında taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının İstanbul Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına gönderilmediği tespit edilmiştir.

İdare tarafından, tenkit konusu hususa iştirak edilmiş olup düzeltici işlemlere başlanacağı ifade edilmiştir.

İdare tarafından taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payının İstanbul Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına mevzuatında belirtilen sürede gönderilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.