Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Paylarının Tahsiline İlişkin Takibin Yapılmaması (Sayıştay)

BULGU: Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Paylarının Tahsiline İlişkin Takibin Yapılmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

İl Özel İdaresince, belediyeler tarafından ödenmeyen veya eksik ödenen taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı paylarına ilişkin takip ve tahsilat işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun “Taşınmaz kültür varlıklarının onarımına yardım sağlanması ve katkı payı” başlıklı 12’nci maddesinin;
Değişik altıncı fıkrasında; belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci ve 18’inci maddeleri uyarınca mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin % 10’u nispetinde taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı tahakkuk ettirileceği ve bu payın ilgili belediyesince emlak vergisi ile birlikte tahsil edileceği,
Değişik yedinci fıkrasında; tahsil edilen miktarın il özel idaresi tarafından açılacak özel hesapta toplanacağı, bu miktarın il özel idaresince ve belediyelerce kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla hazırlanan projeler kapsamında kamulaştırma, projelendirme, plânlama ve uygulama konularında kullanılmak üzere vali tarafından söz konusu idarelere aktarılacağı ve bu payın valinin denetiminde kullanılacağı,
Ek dokuzuncu fıkrasında; taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı olarak belediyelerce tahsil olunan miktarların tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde ödeneceği, tahsil edilen katkı payını yukarıda belirtilen süre içinde il özel idarelerine yatırmayan belediyelerden, bu katkı paylarının 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edileceği,
Ek onuncu fıkrasında; belediye başkanlarının, belediyelerin tahsil ettikleri paylardan il özel idarelerine ödemeleri gereken taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı paylarının zamanında ve tam olarak ödenmesini sağlamakla yükümlü olduğu, ödenmeyen payların, ilgili il özel idaresinin talebi üzerine ilgili belediyenin İller Bankasından aldığı genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek talep eden özel idareye gönderileceği,
hükme bağlanmıştır.
Yapılan incelemede, Kastamonu il sınırları içindeki bir kısım belediyelerin emlak vergisi ile birlikte tahsil olunan taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payını Kanun’un öngördüğü süre içinde İl Özel İdaresine bildirilmediği, bu belediyelerden bir kısmının ise bildirmiş oldukları katkı paylarını eksik ödediği, bu kapsamda aşağıdaki tabloda ayrıntısı gösterildiği üzere İl Özel İdaresine ödenmeyen 2.168.301,70 TL tutarındaki kısmı 2021 yılı öncesinden, 131.686,90 TL tutarındaki kısmı 2021 yılından olmak üzere toplam 2.299.988,60 TL tutarında taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı bulunduğu, tahsil edilemeyen paylara ilişkin olarak herhangi bir takibin yapılmadığı ve 6183 sayılı Kanun kapsamında gecikme zammı uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Tablo 6: İl Özel İdaresine Ödenmeyen Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı

Bu itibarla; belediyelerce tahsil olunan taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payının İl Özel İdaresine ödenmemesi ve İl Özel İdaresinin bu payların tahsiline ilişkin takip usullerini uygulamaması 2863 sayılı Kanun’a aykırılık teşkil etmektedir.
Her ne kadar İdare, bulguya konu edilen tespit üzerine, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı paylarının ilgili Belediyelerin İller Bankasınca gönderilen paylarından kesilerek İdarenin ilgili hesabına aktarılması hususunda İller Bankası Genel Müdürlüğüne yazılı talepte bulunulduğunu, ilgili Belediye Başkanlıklarına da ödenmeyen ya da eksik ödenen katkı paylarına gecikme faizi uygulanacağının yazılı olarak bildirildiğini belirtmekte ise de; henüz bir tahsilat gerçekleşmemiştir.