|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin taşınmaz mal yönetiminde sistematik bir kayıt düzeninin eksik olduğunu ortaya koymuştur. Belediyeye ait taşınmazların kayıt ve dosyalama işlemlerinin etkin bir şekilde yürütülmediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu idarelerinin taşınmazlarının kaydına dair usul ve esasların belirlenmesini öngörmektedir. Bu çerçevede, 2006 yılında çıkarılan yönetmelik, kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan taşınmazların kaydına ilişkin düzenlemeleri içermektedir.
Yönetmelik, taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin belgeye dayalı olarak gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Taşınmazların maliyet bedeli üzerinden kaydedilmesi ve bu değerlerin belirli aralıklarla güncellenmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, tapu kütüğünde kayıtlı olan taşınmazların belirli formlar aracılığıyla izlenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Ancak, yapılan denetimlerde taşınmazların kaydedilmesi, değer tespitleri ve güncellemeler gibi işlemlerin eksik yapıldığı gözlemlenmiştir. Bu durum, taşınmaz yönetim sisteminin etkin bir şekilde işletilmesini engellemektedir. Kamu idaresi, bu bulgulara katıldığını ve 2025 yılı itibarıyla bu alanda iyileştirmelere yönelik çalışmaların başlatıldığını bildirmiştir. |
BULGU: Taşınmaz Mal Yönetimi Konusunda Sistematik Bir Kayıt Düzenini Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyeye ait taşınmazların kayıt ve dosyalama düzenlerinin etkin bir şekilde yürütülmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınır ve Taşınmaz İşlemleri” başlıklı 44’üncü maddesinde kamu idarelerinin taşınmazlarının kaydına ilişkin usul ve esasların çıkarılacak yönetmelik ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Buna istinaden 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik çıkarılmıştır.
Yönetmelik’in “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı ve Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.” şeklinde ifade edilmiştir.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı ve Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları kapsayan Yönetmelik’in “Kayıt ve Kontrol İşlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde özetle; taşınmaz kayıt ve kontrol işlemlerinin belgeye dayanması, taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenler ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınması, bu değerlerin belirli periyotlarda güncellenmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in “Kayıt Şekli” başlıklı 7’nci maddesinde özetle, Kamu İdarelerinin tapu kütüğünde adlarına tescilli olan taşınmazların kaydını Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu’nda, tapu kütüğünde kayıtlı olmayanları Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu’nda, “Orta Malları” başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını Orta Malları Formu’nda, “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını Genel Hizmet Alanları Formu’nda göstermeleri gerekmektedir. Arıca, tapu kütüğünde üçüncü kişiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazların kaydını Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu’nda takip etmeleri gerekmektedir. Bu formların tamamı, taşınmaz icmal cetvelleri hazırlanmak üzere mali hizmetler birimine gönderilmeli, mali hizmetler birimince bu formlar konsolide edilerek taşınmaz icmal cetvelleri oluşturulmalıdır.
Yönetmelik’in 8’inci maddesine göre herbir taşınmazın numaralandırılması gerekmekte olup, 10’uncu maddeye göre, taşınmazların mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınması için cins tashihi işlemlerinin yapılması gerekmektedir.
Yukarıda yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde; Belediyeye ait taşınmazların sağlıklı bir şekilde yönetilebilmesi için öncelikle Belediye adına tapuda kayıtlı olan taşınmazların tam olarak bilinmesi, bunların kayıt altına alınarak gerekli dosyalama/sicil işlemlerinin yapılması ve fiili kullanım durumlarının kontrol edilmesi gerekmektedir.
Konu ile ilgili yerinde yapılan denetimde; taşınmazların kayıt altına alınması, değer tespitleri ve bunların güncellenmesi, numaralandırma işlemleri, dosyalama düzeni ve cins tashihi gibi işlemlerin tam olarak yapılmadığı görülmüştür. Bu durum, taşınmaz yönetim sisteminin sağlıklı bir şekilde işletilememesine sebep olmaktadır.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta bulguya iştirak edilmiş olup, 2025 yılı ile birlikte bu alanda çalışmalar yapılmaya başlandığı bildirilmiştir. Bunların izlenmesi gerektiği düşünülmektedir.