|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin taşınmaz kayıt işlemlerinde eksiklikler ve hatalar olduğunu ortaya koymuştur. Kamu İdaresi, taşınmaz kayıt formlarını mevzuata uygun şekilde düzenlememiş ve bazı taşınmazlar bu formlarda yer almamıştır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde, kamu idarelerinin taşınmazlarını kayıt altına alması ve bu kayıtların güncel durumunu yansıtması gerekmektedir. Ancak yapılan denetimlerde, tapuda kayıtlı bazı taşınmazların kayıt formlarında bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, 2024 yılı bilançosunun güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir.
Denetim bulgularına göre, taşınmaz kayıt formlarının güncel durumu yansıtmadığı ve mülkiyetin sona erdiği taşınmazların da formlarda yer aldığı görülmüştür. Kamu İdaresi, kadastro, imar ve diğer değişikliklerin kayıt formlarında güncellenmesi gerektiğini kabul etmiş ve gerekli işlemlerin yapılacağını belirtmiştir. Ayrıca, taşınmazların parasal değerine ilişkin bilgilerin eksikliği, taşınmaz icmal cetvellerinin doğruluğunu sorgulanabilir hale getirmektedir. Kamu İdaresi, bu eksikliklerin giderileceğini ifade etse de, henüz somut bir belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, taşınmaz kayıt formlarının mevzuata uygun olarak düzenlenmesi ve güncellenmesi, kamu idarelerinin mali raporlamalarının güvenilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. Taşınmazların doğru bir şekilde kaydedilmesi, mali hizmetler biriminin işleyişi ve bilanço hesaplarının doğruluğu için kritik bir gerekliliktir. |
BULGU: Taşınmaz Malların Kayıtlarında Eksikliklerin ve Hataların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından tamamlanması gereken taşınmaz kayıt işlemlerinin halen tamamlanmadığı, taşınmaz kayıt formlarının mevzuata uygun olarak düzenlenmediği görülmüştür.
Taşınmazların yönetimi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44, 45, 47 ve 60’ıncı maddelerinde düzenlenmiş olup bu Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmallerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek üzere bu Kanun’un 44, 45 ve 60’ıncı maddelerine dayanılarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca düzenlenen “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” 13.09.2006 tarih ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulmuştur.
Anılan Yönetmelik’in uygulanmasına yönelik tespitler aşağıda yer almaktadır:
Kamu İdaresinin Mülkiyetinde Olan Bazı Taşınmazların Taşınmaz Kayıt Formlarında Yer Almaması
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre hazırlanması gereken taşınmaz kayıt formlarında Kamu İdaresi adına tapuda kayıtlı bazı taşınmazların yer almadığı görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesine göre kamu idareleri, mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilen ve elden çıkarılan taşınmazlarını, miktar ve değer olarak takip etmek amacıyla kayıt altına alacaklardır.
Aynı Yönetmelik’in “Kayıt Şekli” başlıklı 7’nci maddesine göre kamu idarelerine ait taşınmazlar için, “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu”, “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu”, “Orta Malları Formu” ve “Genel Hizmet Alanları Formu”nun düzenlenmesi gerekmektedir. Kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formlar taşınmaz icmal cetvelleri hazırlamak üzere mali hizmetler birimine gönderilir. Mali hizmetler birimince bu formlar konsolide edilerek bu Yönetmelik’in ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvelleri oluşturulur.
Mali hizmetler birimi tarafından, taşınmaz kayıt formlarının konsolide edilerek hazırlanan taşınmaz icmal cetvelleri ise taşınmazların muhasebe kayıtlarına esas teşkil edecek olup bilançoda yer alan ilgili maddi duran varlık hesaplarına gerekli kayıtlar yapılacaktır.
Kamu İdaresinin mülkiyetindeki taşınmazlara ilişkin Tapu Müdürlüğünden edinilen bilgiler ile İdarenin düzenlediği taşınmaz kayıt formlarının karşılaştırılmasında tapuda kayıtlı olan bazı taşınmazların taşınmaz kayıt formlarında yer almadığı tespit edilmiştir.
Taşınmaz kayıt formlarında yer alan taşınmazların, bilanço hesaplarında ilgili maddi duran varlık hesaplarına yapılacak kayıtlara esas teşkil ettiği göz önünde bulundurulduğunda, tapuda Kamu İdaresi adına kayıtlı olup da Kamu İdaresinin taşınmaz kayıt formlarında yer almayan taşınmazların mevcut olması sebebiyle, 2024 yılı Bilançosu, 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap grubu itibariyle tam, doğru ve güvenilir bilgi sunmamaktadır.
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup bulgu doğrultusunda gerekli işlemlerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Tapuda Kamu İdaresi adına kayıtlı tüm taşınmazların, bilançonun 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap grubuna yapılacak olan kayıtlar dikkate alındığında, eksiksiz olarak taşınmaz kayıt formlarında yer alması sağlanmalıdır.
Taşınmaz Kayıt Formlarının Güncel Durumu Yansıtmaması
Kamu İdaresinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan taşınmaz kayıt formlarının güncel durumu yansıtmadığı görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt değişikliği işlemleri” başlıklı 11’inci maddesinin 1’inci fıkrasında kadastro, imar, ifraz, tevhid, cins tashihi, yüzölçüm değişikliği, kat mülkiyeti tesisi, kamuya terk gibi nedenlerle taşınmazda meydana gelebilecek değişikliklerde kayıtlar kapatılıp oluşan taşınmazlar esas alınarak yeni kayıt tesis edileceği ifade edilmiştir. Kamu İdaresi adına kayıtlı taşınmazlarda kadastro, imar, ifraz, kat mülkiyeti tesisi gibi değişiklikler meydana gelmesine rağmen taşınmaz kayıt formlarında mevcut kayıtların kapatılmadığı ve oluşan taşınmazlar için de yeni kayıtlar tesis edilmediği görülmüştür.
Maddenin 2’nci fıkrasında terkin, satış, devir gibi mülkiyeti sona erdiren durumlarda sona eriş nedeni açıklanarak kaydın kapatılacağı belirtilmiştir. Ancak Kamu İdaresinin taşınmaz kayıt formları incelendiğinde Kamu İdaresinin mülkiyetinin sona erdiği taşınmazların da formlarda yer aldığı görülmüştür. Taşınmaz kayıt formlarında mülkiyetin sona erdiği taşınmazların da yer alması, taşınmaz kayıt formları esas alınarak düzenlenen taşınmaz icmal cetvellerinin doğruluğunu; taşınmaz icmal cetvellerinin, taşınmazların muhasebe kaydına esas teşkil edeceği dikkate alındığında da 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna yapılacak muhasebe kayıtlarını şüpheli hale getirmektedir.
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edilmekte olup kadastro, imar, ifraz, kat mülkiyeti tesisi gibi değişikliklerin taşınmaz kayıt formlarında uygulanmaya başlandığı; terkin, satış, devir ve benzeri suretle mülkiyeti sona eren taşınmazların formlardan düşülmesi ile ilgili gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresinin mülkiyetinin sona erdiği taşınmazlarının, taşınmaz kayıt formlarından çıkarılması gerekmektedir.
Taşınmaz Kayıt Formlarının Mevzuata Uygun Olarak Tutulmaması
Kamu İdaresinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan taşınmaz kayıt formlarının, Yönetmeliğe aykırı olarak taşınmazların parasal değerine ilişkin bilgiyi içermediği görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde, kamu idarelerine ait taşınmazların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınacağı ifade edilmiştir. Aynı maddenin devam eden fıkrasında ise hangi taşınmazların hangi değer üzerinden kayıt altına alınacağı açıklanmıştır. Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinde ise; kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve
kontrol işlemleriyle görevli birimince hazırlanan taşınmaz kayıt formlarının, taşınmaz icmal cetvellerinin hazırlanması için mali hizmetler birimine gönderileceği ve mali hizmetler birimince bu formlar esas alınarak taşınmaz icmal cetvellerinin hazırlanacağı ifade edilmiştir. Taşınmaz kayıt formlarında taşınmazların değerlerine ilişkin bilgi yer almamasına rağmen taşınmaz icmal cetvellerinde taşınmazların değerlerine yer verilmiş olması anlaşılamamış olup icmal cetvellerindeki değer bilgilerinin gerçekçi olmadığı değerlendirilmektedir.
Taşınmaz icmal cetvellerinin, taşınmazların muhasebe kaydına esas teşkil edeceği dikkate alındığında, taşınmaz icmal cetvellerindeki değerlerin gerçekçi bir şekilde belirlenmemiş olması, 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna yapılacak muhasebe kayıtlarını şüpheli hale getirmektedir.
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edilmekte olup taşınmaz kayıt formlarında taşınmazların değerine ilişkin bilgilerin eklendiği ve formların yeniden düzenlendiği ifade edilmiştir. Ancak bu hususu kanıtlayacak herhangi bir belge sunulmamıştır.
Kamu İdaresi tarafından hazırlanan taşınmaz kayıt formlarında taşınmazların parasal değerine ilişkin bilgilerin yer alması gerekmektedir.