|
ÖZET: Taşınmaz satış ihalelerinde mevzuata aykırı uygulamalar tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, istekli çıkmayan ihalelerde muhammen bedeli indirim yaparak tekrar ihale sürecine girmiştir. Ancak, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 9. maddesi gereğince, muhammen bedelin belirlenmesi için gerekli araştırmalar yapılmadan önceki fiyat üzerinden indirim yapılması, mevzuata aykırıdır. İki farklı taşınmaz için yapılan incelemede, muhammen bedelin daha önceki ihalelerdeki bedellerden %9 ve %10 oranında indirimle belirlendiği görülmüştür. Kamu İdaresi, bu indirimlerin gerekçesini önceki ihalelerde istekli çıkmaması olarak açıklamıştır.
Ayrıca, açık teklif usulü ile yapılan ihalelerde belirlenen muhammen bedel, 2024 yılı için belirlenen yasal üst sınırı aşmıştır. 2886 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri, açık teklif usulünün yalnızca belirli şartlar altında kullanılabileceğini belirtmektedir. Yapılan incelemede, taşınmazın muhammen bedeli 16.771.171,50 TL olarak belirlenmiş ve bu tutar, 9.620.000,00 TL olan yasal sınırı aşmıştır. Kamu İdaresi, gelecekteki ihalelerin mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemleri alacağını ifade etmiştir. İhalelerde öncelikle kapalı teklif usulünün uygulanması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Taşınmaz Satış İhalelerinde Mevzuata Aykırı Uygulamalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
a) Taşınmazlara İlişkin Muhammen Bedel Belirlenmesinde Mevzuata Aykırılık Bulunması
Kamu İdaresinin gerçekleştirdiği taşınmaz satış ihalelerinde istekli çıkmaması üzerine, yeni bir araştırma yapılmadan muhammen bedelde indirim yapılarak tekrar ihaleye çıkıldığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Tahmin edilen bedelin tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinde, tahmin edilen bedelin idarelerce tespit edileceği veya ettirileceği, gerekirse bu bedelin belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulacağı, yapılan araştırma sonucu tespit edilen bedelin dayanaklarının da eklendiği bir hesap tutanağında gösterileceği ve asıl evrak arasında saklanacağı, bu bedelin gerekirse ihale komisyonlarınca tahkik ettirileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresinin yaptığı iki farklı taşınmaz satış ihalesinde ihaleye esas taşınmazların muhammen bedeli belirlenirken, aynı taşınmazlar için daha önce yapılan ihalelerde belirlenen muhammen bedelden bir taşınmazda %9, bir taşınmazda ise %10 indirim yapılmak suretiyle muhammen bedel belirlendiği tespit edilmiştir. Söz konusu ihalelere ait muhammen bedel tespit tutanaklarında bu indirim işleminin gerekçesi, daha önceki ihalelerde istekli çıkmaması olarak açıklanmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, iki veya üç kurumdan günün alım, satım ve emsallerine göre alınan fiyat ile kıymet takdir komisyonunun kendi belirlediği fiyatın ortalaması alınarak muhammen bedelin belirlendiği ve tespit olunan muhammen bedeller üzerinden satılamayan taşınmazların yaşanılan ekonomik sorunları aşmak amacıyla muhammen bedelin %10’unu geçmemek üzere indirime tabi tutularak tekrar satışa çıkarıldığı ifade edilmişse de, bulguya konu edilen mevzuata aykırılık, taşınmazlara ilişkin yapılan ilk satış ihalelerindeki muhammen bedel tespitlerinin sıhhatine yönelik olmayıp, taşınmazlar tekrar satışa çıkarılırken herhangi bir araştırma yapılmadan önceki fiyat üzerinden indirim yapılması ile yetinilerek başkaca fiyat tespit çalışması yapılmamasının mevzuata aykırı olduğudur.
Kamu İdaresi tarafından, gerek ilk defa ihaleye çıkarılacak taşınmazların , gerek daha önce ihaleye çıkarılıp satılamayan taşınmazların muhammen bedeli belirlenirken, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Tahmin edilen bedelin tespiti” başlıklı 9’uncu maddesi hükmü göz önünde bulundurularak işlem tesis edilmesi, yapılan her yeni ihalede muhammen bedel hakkında detaylı araştırma yapılarak bu araştırmaların dayanakları ile birlikte bir hesap tutanağında gösterilmesi ve taşınmazın değerini etkileyecek tüm asli ve tali unsurların dikkate alınarak yeni bir muhammen bedel belirlenmesi gerekmektedir.
b) Yeterli Şart Oluşmadan Açık Teklif Usulü ile İhale Yapılması
Kamu İdaresinin satışa çıkardığı taşınmaza ilişkin belirlediği muhammen bedelin, açık teklif usulü ile ihale yapılmasına müsaade eden yasal üst sınırı aşmış olmasına rağmen taşınmaz satış ihalesinin açık teklif usulü ile yapıldığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde belediyelerin satım işlerinin 2886 sayılı Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği, “İhale usulleri” başlıklı 35’inci maddesinde ise Kanun’un 1’inci maddesinde yazılı işlerin ihalelerinde kapalı teklif usulü, belli istekliler arasında kapalı teklif usulü, açık teklif usulü, pazarlık usulü ve yarışma usulünden birisinin, işin gereğine göre Kanun hükümlerine uyularak idarelerce tespit edileceği hüküm altına alınmıştır.
Mezkur Kanun’un “İhalelerde kapalı teklif usulünün esas olduğu” başlıklı 36’ncı maddesinde, Kanun’un 1’inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu, ancak diğer ihale usullerinin de Kanun’un ilgili maddelerinde belirtilen hallerde kullanılabileceği ifade edilmiştir.
Yine aynı Kanun’un “Açık teklif usulü ile yapılabilecek ihaleler” başlıklı 45’inci maddesinde, Kanun’un 1 inci maddesinde yazılı işlerden, tahmin edilen bedeli her yıl Genel Bütçe Kanunu ile tespit edilecek tutarı geçmeyen ihalelerin açık teklif usulüyle yapılabileceği belirtilmiştir.
7489 sayılı 2024 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun “Çeşitli Kanun Ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerine Göre Bütçe Kanununda Gösterilmesi Gereken Parasal Sınırlara Ait Cetvel” başlıklı İ Cetveli’nde ise, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamındaki işlerden açık teklif usulü ile ihalesi yapılabilecek işler, tahmin edilen bedeli (muhammen bedeli) 2024 yılı için 9.620.000,00 TL’yi geçmeyen işler olarak tespit edilmiştir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresince satış ihalesi yapılan taşınmazın muhammen bedelinin 16.771.171,50 TL olarak belirlenmesine ve bu rakamın Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile belirlenen 9.620.000,00 TL’nin üzerinde olmasına rağmen taşınmaz satış ihalesinin açık teklif usulü ile yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında ilerleyen süreçte yapılacak ihalelerin usulüne uygun şekilde yapılması konusunda gerekli işlemlerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından yapılacak ihalelerde, gizliliğin esas olduğu kapalı teklif usulünün öncelikle uygulanması, eğer şartları oluşuyorsa açık teklif veya Kanun’da gösterilen diğer ihale usulleri ile ihale yapılması gerekmektedir.