|
ÖZET: Taşınmaz satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde önemli hatalar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, belediyenin mülkiyetindeki taşınmazların satış değerinin tamamı, ilgili maddi duran varlık hesabından düşülmekte; ancak satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki fark, faaliyet hesaplarına kaydedilmemektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu işlemlerin nasıl gerçekleştirilmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir.
İncelemeler sonucunda, taşınmaz satışlarının muhasebeleştirilmesinde, arsaların satış değerinin tamamının 250 Arazi ve Arsalar Hesabına alacak kaydedildiği, ancak satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabına aktarılmadığı belirlenmiştir. Bu durum, faaliyet sonuçlarının gerçek durumu yansıtmamasına yol açmaktadır. Kamu idaresi, tespit edilen hususlarla ilgili gerekli işlemlerin yapıldığını ifade etmiştir; ancak 2025 yılında yapılan kayıtların, 2024 yılı mali tablolarındaki hataları düzeltme etkisi bulunmamaktadır. Sonuç olarak, mali tabloların doğru bilgi sunabilmesi için taşınmaz satış kayıtlarının, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak düzenlenmesi gerekmektedir. Bu, hem şeffaflık hem de hesap verebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Taşınmaz Satış İşlemlerinin Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde olan taşınmazların satış işleminin muhasebeleştirilmesinde satış değerinin tamamının ilgili maddi duran varlık hesabından düşüldüğü, satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin, 250 Arazi ve Arsalar Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 189’uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, “Satılan arsa ve arazilerin, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, satış bedeli 100 Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.” hükmü yer almaktadır.
Buna göre, satışı yapılan arsa veya arazinin kayıtlı değeri 250 Arazi ve Arsalar Hesabına, binalar ise 252 Binalar Hesabına alacak, satış değeri ile kayıtlı değeri arasında olumlu fark var ise 600 Gelirler Hesabına alacak, satış bedelinden doğan alacaklar ilgisine göre 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı veya 227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına, olumsuz fark var ise 630 Giderler Hesabına borç kaydedilecektir.
Muhasebe kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde, taşınmaz satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde arsaların satış değerinin tamamının 250 Arazi ve Arsalar Hesabına alacak kaydı yapıldığı, satış değerleri ile kayıtlı değerleri arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabına kaydedilmediği tespit edilmiştir. Bu durum faaliyet sonuçlarının da gerçek durumu yansıtmamasına neden olmaktadır.
Kamu idaresince, bulguda tespit edilen hususlara yönelik gerekli işlemlerin yapıldığı belirtilmiştir. Ancak, bulgu konusu hususa yönelik 2025 yılında yapılan kayıtların 2024 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Bu itibarla mali tabloların doğru bilgi sunmasını teminen taşınmaz satış kayıtlarının yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılması gerekmektedir.