|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin taşınmaz satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde önemli hatalar tespit etmiştir. İncelemeler sonucunda, belediyenin arsa satışlarında, satış değerinin tamamının maddi duran varlık hesabından çıkarıldığı ve kayıtlı değer ile satış arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür işlemlerin nasıl muhasebeleştirileceğini açıkça düzenlemektedir.
2024 yılı içerisinde belediye, 21 arsa satışı gerçekleştirmiştir. Ancak, bu satışların muhasebe kayıtları, satış bedellerinin 250 – Arsa ve Araziler Hesabına alacak yazılmasıyla sınırlı kalmış, kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki olumlu veya olumsuz farklar faaliyet hesaplarına yansıtılmamıştır. Bu durum, taşınmaz varlıkların muhasebeleştirilmiş değerinin doğru bir şekilde yansıtılmamasına ve dolayısıyla idarenin dönem faaliyet sonuçlarının gerçeği yansıtmamasına sebep olmaktadır. Sonuç olarak, mali tabloların güvenilir ve doğru bilgi sunabilmesi için, taşınmazların kayıtlı değerlerinin muhasebe programında net bir şekilde yer alması ve satış sonrası bu değerler üzerinden muhasebe kayıtlarının güncellenmesi gerekmektedir. Bu uygulama, belediyenin mali durumunu daha doğru bir şekilde yansıtacak ve hesap verebilirliği artıracaktır. |
BULGU: Taşınmaz Satış İşlemlerinin Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından gerçekleştirilen arsa satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde, satış değerinin tamamının ilgili maddi duran varlık hesabından çıkarıldığı, kayıtlı değeri ile satış arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 250-Arazi ve Arsalar Hesabının işleyişini düzenleyen 189’uncu maddesinde, satışı yapılan arsa ve arazilerin bu hesaba kayıtlı değeri üzerinden alacak kaydedileceği, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasında olumlu fark olması durumunda 600-Gelirler Hesabına alacak; olumsuz fark olması durumunda ise 630-Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, satışı yapılan arsa ve arazilerin kayıtlı değerleri esas alınarak muhasebe kayıtlarından çıkarılması, arsa ve araziler için satış bedeli ile kayıtlı değeri arasında oluşan olumlu veya olumsuz farkın sonucuna göre ilgili faaliyet hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından 2024 yılı içerisinde 21 arsa satışı gerçekleştirilmiştir. Ancak satışı yapılan arsa ve arazilerin, satış bedelleri üzerinden 250- Arsa ve Araziler Hesabına alacak yazılmak suretiyle muhasebe kayıtlarından çıkarıldığı bir başka ifadeyle taşınmazların kayıtlı değerleri ile satış değerleri arasında oluşan olumlu ya da olumsuz farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği tespit edilmiştir. Taşınmaz varlıkların muhasebeleştirilmiş değerinin bilinmemesinden kaynaklanan bu durum İdarenin dönem faaliyet sonuçlarının da gerçek durumu yansıtmamasına neden olmaktadır.
Yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde, mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi sunmasını sağlamak amacıyla muhasebe programı üzerinde taşınmazların kayıtlı değerlerinin açık bir şekilde yer alması sağlanarak, satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarından çıkarılması gerektiği değerlendirilmektedir.