ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin taşınmaz satış işlemlerinde muhasebe hatalarının bulunduğunu ortaya koymuştur. Belediyeye ait arsa ve arazilerin hisse satışları sırasında, kayıtların doğru bir şekilde yapılmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine göre, satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde belirlenen kurallara uyulması gerekmektedir. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, hisse satış bedellerinin tamamının gelir olarak kaydedildiği görülmüştür.

Hatalı muhasebe kayıtları nedeniyle, 250 Arazi ve Arsalar Hesabı’na herhangi bir kayıt yapılmadan, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı’na borç, 600 Gelirler Hesabı’na ise alacak kaydı gerçekleştirilmiştir. Bu durum, 600 Gelirler Hesabı’nın 467.625,00 TL fazla görünmesine yol açmıştır. Sonuç olarak, mali tabloların güvenilirliğini sağlamak amacıyla, taşınmaz satış işlemlerinin ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde kaydedilmesi büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Taşınmaz Satış İşlemlerinin Hatalı Muhasebeleştirilmesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediyenin mülkiyetinde olan arsa ve arazilerin hisse satış işleminin muhasebeleştirilmesinde hatalı kayıtlar yapıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin, 250 Arazi ve Arsalar Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 189 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde,
“Satılan arsa ve arazilerin, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, satış bedeli 100- Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.”
hükmü yer almaktadır.
Buna göre, satışı yapılan arsa veya arazinin kayıtlı değeri 250 Arazi ve Arsalar Hesabına alacak, satış değeri ile kayıtlı değeri arasında olumlu fark var ise 600 Gelirler Hesabına alacak, olumsuz fark var ise 630 Giderler Hesabına borç kaydedilecektir.
Muhasebe kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde, hisse satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde 2022 yılı içerisinde satışı yapılan hisse satış bedellerinin tamamı gelir kaydedildiği görülmüştür. Yapılan hatalı muhasebe kaydı sonucunda 250 Arazi ve Arsalar Hesabına hiç kayıt yapılmayarak, 100-Kasa Hesabı veya 102 Banka hesabına borç, 600 Gelirler Hesabına alacak kaydı yapılmıştır. Muhasebe birimi tarafında yapılan hatalı kayıt 600 Gelirler hesabının 467.625,00 TL fazla görünmesine neden olmaktadır.
Sonuç olarak, mali tabloların doğru bilgi sunmasını teminen taşınmaz satış kayıtlarının yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri doğrultusunda ilgili hesapların kullanılarak yapılması gerekmektedir.