|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde taşınmaz satış işlemlerinin muhasebe kayıtlarının hatalı yapıldığını ortaya koymuştur. 2886 sayılı Kanun çerçevesinde gerçekleştirilen taşınmaz satışları, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine uygun olarak kaydedilmemiştir. Özellikle, maddi duran varlıkların elden çıkarılmasıyla ilgili düzenlemelere uyulmadığı ve taşınmazların ilk edinim tarihindeki maliyet bedeli yerine, satış bedeli üzerinden kaydedildiği tespit edilmiştir.
Bu hatalı kayıtlar, 250 Arazi ve Arsalar Hesabı’na alacak ve 102 Banka Hesabı’na borç kaydının yapılmasına yol açmış; böylece satış değeri ile maliyet bedeli arasındaki olumlu veya olumsuz farkların tespit edilmesi mümkün olmamıştır. Sonuç olarak, 600 Gelirler ve 630 Giderler Hesapları kullanılmamıştır. Kamu İdaresi, bu konudaki eksikliklerin giderileceğini belirtmiştir. Mali tabloların güvenilirliği için taşınmaz satış kayıtlarının mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Taşınmaz Satış İşlemlerinin Muhasebe Kayıtlarının Hatalı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından 2886 sayılı Kanun kapsamında ihale yoluyla satışı yapılan taşınmazların satış işlemlerinin hatalı kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “25 Maddi duran varlıklar” hesap grubuna ilişkin işlemleri düzenleyen 187’nci maddesinde; maddi duran varlıklar hakkında, Taşınır Mal Yönetmeliği ve Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili hükümlerinin uygulanacağı belirtilerek, ikinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde; henüz kayıtlara alınmamış olan maddi duran varlıklardan herhangi bir nedenle elden çıkarılanların, öncelikle elden çıkarma değerleriyle, ilgili maddi duran varlık hesabı ve net değer hesabına kaydedilmek suretiyle hesaplara alınacağı hükmüne yer verilmiştir.
Söz konusu Yönetmelik’in 250 Arazi ve Arsalar Hesabı’na ilişkin “Hesabın İşleyişi” başlıklı 189’uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, satılan arsa ve arazilerin, bir taraftan kayıtlı değerinin bu hesaba, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabına alacak, satış bedelinin 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz farkın 630 Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedelinin 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Buna göre, satışı yapılan arsa veya arazinin kayıtlı değeri 250 Arazi ve Arsalar Hesabına alacak, satış değeri ile kayıtlı değeri arasında olumlu fark var ise 600 Gelirler Hesabına alacak, olumsuz fark var ise 630 Giderler Hesabına borç kaydedilecektir.
Belediyenin hesaplarının incelenmesi neticesinde, 2024 yılında satışı yapılan 2 adet taşınmazın, ilk edinme tarihinde kayıtlara maliyet bedeli ile alınmayıp, satış sonrası satış bedeli üzerinden kayıtlara alınması nedeniyle, 250 Arazi ve Arsalar Hesabına alacak, 102 Banka Hesabına borç kaydı yapıldığı belirlenmiştir. Muhasebe kayıtlarının ilk edinme tarihinde doğru şekilde yapılmaması, satış değeri ile maliyet bedeli arasında oluşan olumlu veya olumsuz farkın tespit edilememesine neden olmuştur. Olumlu veya olumsuz farkın tespitinin yapılamamasından dolayı 600 Gelirler veya 630 Giderler Hesapları kullanılmamıştır.
Kamu İdaresinin cevabında, ilgili hususa dikkat edileceği ifade edilmiştir.
Mali tabloların doğru bilgi sunmasını teminen taşınmaz satış kayıtlarının yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılması gerekmektedir.