|
ÖZET: Taşınmaz satış işlemlerinin muhasebe kayıtlarının hatalı yapıldığına dair bulgular, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda yer almaktadır. Büyükşehir olmayan ilçe belediyesinde, devir yoluyla satılan taşınmazların maddi duran varlık hesap grubunda kayıtlı olmadığı ve satış işlemlerinin yanlış kaydedildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi duran varlıkların kaydedilmesi ve satış işlemlerinin nasıl gerçekleştirilmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir. Ancak, belediyenin hesaplarında, taşınmazların envanterinin tamamlanmadığı halde satış işlemleri yapılmış ve bu durum, bilanço verilerinin gerçek durumu yansıtmamasına yol açmıştır.
Yönetmelikte, maddi duran varlıkların satışında, amortisman ayrılmış varlıkların net değerinin hesaplanması ve kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki farkların doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. İncelemeler sonucunda, belediyenin taşınmaz satışlarının 102 Banka Hesabı’na borç kaydı yapılması ve 600 ile 800 Gelirler Hesabı’na kaydedilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Ancak, bu işlemler mevcut mevzuat hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilmemiştir. Sonuç olarak, belediyenin mali tabloları, taşınmaz satışları hakkında güvenilir bilgi sunmamaktadır. Bu nedenle, taşınmaz satış kayıtlarının ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak düzenlenmesi, mali tabloların doğruluğunu sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Taşınmaz Satış İşlemlerinin Muhasebe Kayıtlarının Hatalı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından devir yoluyla satışı yapılan taşınmazın maddi duran varlık hesap grubunda kayıtlı olmadığı, satış işlemlerinin de hatalı kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “25 Maddi duran varlıklar” hesap grubuna ilişkin işlemleri düzenleyen 187’nci maddesinde; maddi duran varlıklar hakkında, Taşınır Mal Yönetmeliği ve Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili hükümlerinin uygulanacağı belirtilerek, ikinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde;
“Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olup hesaplarda yer almayan maddi duran varlıklardan envanter ve değerlemesi yapılanlar tahakkuk birimince bildirildikçe, muhasebe birimlerince ilgili maddi duran varlık hesabı ve net değer hesabına kaydedilmek suretiyle hesaplara alınır. Henüz kayıtlara alınmamış olan maddi duran varlıklardan herhangi bir nedenle elden çıkarılanlar, öncelikle elden çıkarma değerleriyle, ilgili maddi duran varlık hesabı ve net değer hesabına kaydedilmek suretiyle hesaplara alınır.”
hükmüne yer verilmiştir.
Aynı maddenin “Maddi duran varlıkların satılması” başlıklı (d) bendine göre, amortisman ayrılmış olan varlıkların net değeri, kayıtlı değerden ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan tutardır. Devir ve trampa satış hükmündedir. Maddi duran varlıkların satış işlemleri sırasında; amortismana tabi olanlarda net değeri, diğerlerinde kayıtlı değeri ile satış bedeli arasında fark olması durumunda, öncelikle oluşan olumlu veya olumsuz, ilgili varlık hesabı ve gelir veya gider hesaplarına kaydedilerek satış işlemi muhasebeleştirilir.
Söz konusu Yönetmelik’in 250 Arazi ve Arsalar Hesabına ilişkin 189’uncu; 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabına ilişkin 191’inci ve 252 Binalar Hesabına ilişkin 193’üncü maddelerinde; satılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılacağı ve kayıtlı bedel ile satış bedeli arasındaki olumlu/olumsuz farkların 600/630 no.lu hesaplara, satış bedellerinin ise 100 Kasa veya 102 Bankalar Hesabına ve ilgili bütçe hesaplarına kaydedileceği belirtilmiştir.
Belediyenin hesaplarının incelenmesi neticesinde, Mülkiyeti Belediyeye ait olan Taşınmazlar için 102 Banka Hesabına borç kaydı yapılmış, satışı yapılan arsa 600 ve 800 Gelirler Hesabına kaydedilmiştir. Oysa anılan yönetmelik hükümlerine göre, envanteri tamamlanmamış olan taşınmazların ilgili maddi duran varlık hesabı ile net değer hesabına kaydedilmek suretiyle satış işlemlerinin yapılması gerekirdi.
Bu husus, Belediyenin 2024 yılı bilançosunda maddi duran varlıklar ile net değer hesaplarının gerçek durumu yansıtmamasına neden olmuştur.
Kamu İdaresinin cevabında, mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem yapılacağı ifade edilmiştir.
Mali tablolar, bu haliyle, Belediyenin taşınmaz satışları hakkında güvenilir bilgi vermemektedir. Mali tabloların doğru bilgi sunmasını teminen taşınmaz satış kayıtlarının yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılması gerekmektedir.