|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin taşınmaz satışlarında muhasebe hatalarını ortaya koymuştur. İlgili denetimlerde, taşınmazların satış bedeli üzerinden muhasebeleştirildiği, bu durumun ise kayıtlı değer yerine hatalı bir kayıt oluşturduğu belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesi, amortismana tabi varlıkların net değerinin hesaplanması gerektiğini vurgularken, satış işlemlerinin doğru bir şekilde kaydedilmesi için gerekli prosedürleri de tanımlamaktadır.
Denetim sonucunda, Ekim ve Kasım aylarında toplam 4.633.500 TL’ye satılan on adet taşınmazın muhasebe işlemlerinin, envanter ve kayıt çalışmalarının tamamlanmamış olması nedeniyle hatalı yapıldığı anlaşılmıştır. Bu durum, satış bedeli ile kayıtlı değer arasındaki farkın hesaplanmasını engelleyerek, faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılmasını mümkün kılmamıştır. İdare yetkilileri, ilerleyen yıllarda taşınmaz satışlarının kayıtlı değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarından çıkarılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, taşınmaz satışlarının muhasebe kayıtlarının doğru bir şekilde yapılması için, satış bedeli yerine kayıtlı değerlerin esas alınması ve aradaki farkların faaliyet hesaplarına yansıtılması gerekmektedir. Bu durum, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Taşınmaz Satışlarının Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından 2024 yılında yapılan taşınmaz satış ihalelerinde, satışı yapılan taşınmazların ilgili maddi duran varlık hesaplarındaki çıkış kayıtlarının taşınmazların kayıtlı değeri yerine satış bedeli üzerinden yapıldığı ve bu şekilde muhasebe kayıtlarının hatalı yapıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin, 187’nci maddesinde;
“…Amortisman ayrılmış olan varlıkların net değeri, kayıtlı değerden ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan tutardır. Devir ve trampa satış hükmündedir. Maddi duran varlıkların satış işlemleri sırasında; amortismana tabi olanlarda net değeri, diğerlerinde kayıtlı değeri ile satış bedeli arasında fark olması durumunda, öncelikle oluşan olumlu veya olumsuz, ilgili varlık hesabı ve gelir veya gider hesaplarına kaydedilerek satış işlemi muhasebeleştirilir.” Denilmektedir.
Yine aynı Yönetmeliğin, 250 Arsa ve Araziler Hesabını düzenleyen 189’uncu, 251 Yer altı ve Yerüstü Düzenleri Hesabını düzenleyen 191’inci ve 252 Binalar Hesabını düzenleyen 193’üncü maddelerinde, satılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması; arsa ve araziler için kayıtlı bedel ile satış bedeli arasındaki olumlu/olumsuz farkların 600/630 hesaplarına, diğer maddi duran varlıklar için satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu/ olumsuz farkların 600/630 hesaplarına kaydedilmesi gerektiği belirtilmektedir. Satış bedelleri ise ilgisine göre 100 Kasa veya 102 Bankalar hesabına ya da ilgili diğer hesaplara kaydedilecektir.
Yapılan incelemede on adet taşınmazın Ekim ve Kasım aylarında toplam 4.633.500 TL karşılığında ihale yoluyla satıldığı; ancak satış tarihi itibariyle taşınmazların envanter ve kayıt çalışmalarının tamamlanmaması nedeniyle muhasebe işlemlerinin hatalı yapıldığı anlaşılmıştır. (İdare yetkilileri 26.12.2024 tarihi itibariyle taşınmazların rayiç değer çalışmalarını yapmıştır.)
Dolayısıyla taşınmazın satış bedeli ile kayıtlı bedeli arasındaki olumlu yada olumsuz farkın hesaplanabilmesi mümkün olmamış ve faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılamamıştır.
Kamu idaresi cevabında izleyen yıllarda taşınmaz satılması halinde taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden muhasebe kayıltlarından çıkarılmasının sağlanacağını ifade etmektedir.
Sonuç olarak, taşınmazların satış bedeli yerine kayıtlı değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarından çıkarılması ve satış bedeli ile kayıtlı bedel arasındaki farkın faaliyet hesaplarına yansıtılması gerekmektedir.