|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri tarafından gerçekleştirilen taşınmaz satışlarının muhasebeleştirilmesinde önemli hatalar tespit etmiştir. İncelemeler sonucunda, satışı yapılan taşınmazların muhasebe kayıtlarının, kayıtlı değerleri yerine satış bedeli üzerinden yapıldığı belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, taşınmazların satış işlemlerinin nasıl muhasebeleştirilmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir. Bu çerçevede, amortismana tabi varlıkların net değeri ile kayıtlı değerleri arasındaki farkların doğru bir şekilde kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan denetimlerde, Ocak-Kasım 2024 tarihleri arasında toplam 611.344,50 TL değerinde altı taşınmazın satıldığı, ancak bu taşınmazların envanter ve kayıt çalışmalarının tamamlanmaması nedeniyle muhasebe işlemlerinin hatalı gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. Bu durum, satış bedeli ile kayıtlı değer arasındaki farkın hesaplanmasını imkânsız hale getirmiştir. Kamu İdaresi, taşınmaz envanter çalışmasının yapılmaması nedeniyle kayıtlı değerler üzerinden muhasebe işlemlerinin gerçekleştirilemediğini belirtmiş ve gelecekte bu işlemlerin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütüleceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, taşınmaz satışlarının muhasebe kayıtlarının, satış bedeli yerine kayıtlı değerleri üzerinden yapılması ve aradaki farkın faaliyet hesaplarına yansıtılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, mali raporlamanın doğruluğu ve şeffaflığı açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Taşınmaz Satışlarının Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından 2024 yılında yapılan taşınmaz satışlarında, satışı yapılan taşınmazların ilgili maddi duran varlık hesaplarındaki çıkış kayıtlarının taşınmazların kayıtlı değeri yerine satış bedeli üzerinden yapıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin, 187’nci maddesinde;
“…Amortisman ayrılmış olan varlıkların net değeri, kayıtlı değerden ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan tutardır. Devir ve trampa satış hükmündedir. Maddi duran varlıkların satış işlemleri sırasında; amortismana tabi olanlarda net değeri, diğerlerinde kayıtlı değeri ile satış bedeli arasında fark olması durumunda, öncelikle oluşan olumlu veya olumsuz, ilgili varlık hesabı ve gelir veya gider hesaplarına kaydedilerek satış işlemi muhasebeleştirilir.” denilmektedir.
Yine aynı Yönetmeliğin, 250 Arsa ve Araziler Hesabının işleyişini düzenleyen 189’uncu, 251 Yer altı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının 191’inci ve 252 Binalar Hesabının 193’üncü maddelerinde, satılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması; arsa ve araziler için kayıtlı bedel ile satış bedeli arasındaki olumlu/olumsuz farkların 600/630 hesaplarına, diğer maddi duran varlıklar için satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu/olumsuz farkların 600/630 hesaplarına kaydedilmesi gerektiği belirtilmektedir. Satış bedelleri ise ilgisine göre 100 Kasa veya 102 Bankalar hesabına ya da ilgili diğer hesaplara kaydedilecektir.
Yapılan incelemede 6 adet taşınmazın Ocak – Kasım arasında toplam 611.344,50 TL karşılığında satıldığı; ancak satış tarihi itibariyle taşınmazların envanter ve kayıt çalışmalarının tamamlanmaması nedeniyle muhasebe işlemlerinin hatalı yapıldığı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla taşınmazın satış bedeli ile kayıtlı bedeli arasındaki olumlu ya da olumsuz farkın hesaplanabilmesi mümkün olmamış ve faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılamamıştır.
Kamu İdaresi cevabında taşınmaz envanter çalışması yapılmaması nedeniyle taşınmaz satışlarının kayıtlı değerler üzerinden muhasebe hesaplarından düşülemediğini, taşınmazların değer tespit ve envanter çalışmalarına başlanılacağını ve bundan sonraki süreçte ilgili taşınmazların muhasebe ve amortisman işlemlerinin Yönetmelik kapsamında yürütüleceğini ifade etmiştir.
Sonuç olarak, taşınmazların satış bedeli üzerinden değil kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması ve satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki farkın faaliyet hesaplarına yansıtılması gerekmektedir.