|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin taşınmaz satışlarının muhasebeleştirilmesinde hatalar tespit etmiştir. İlgili belediye, taşınmaz satışlarında, varlıkların kayıtlı değerleri yerine satış bedellerini kullanarak muhasebe işlemlerini gerçekleştirmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesi, taşınmazların satışında amortisman ayrılmış varlıkların net değerinin dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması gerektiği de belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde, 2024 yılı içerisinde 16 taşınmazın toplam 7.199.532,00 TL karşılığında ihale yoluyla satıldığı, ancak bu satışların muhasebe kayıtlarının hatalı yapıldığı anlaşılmıştır. Taşınmazların kayıtlı değerleri yerine satış bedeli üzerinden kayıtlardan düşülmesi, olumlu veya olumsuz farkların hesaplanmasını engellemiş ve faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılamamıştır. Kamu İdaresi, gelecekteki satış işlemlerinde kayıtlı değerlerin dikkate alınacağını belirtmiş olsa da, ilgili yıl için herhangi bir düzeltme kaydı yapılmamıştır. Sonuç olarak, taşınmazların satış bedeli yerine kayıtlı değer üzerinden muhasebe kayıtlarından çıkarılması gerektiği ve satış bedeli ile kayıtlı bedel arasındaki farkın faaliyet hesaplarına yansıtılması gerektiği ifade edilmektedir. Bu durum, 2024 yılı faaliyet sonuçları tablosunun eksik bilgi sunmasına yol açmıştır. |
BULGU: Taşınmaz Satışlarının Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından 2024 yılında yapılan taşınmaz satış ihalelerinde, satışı yapılan taşınmazların ilgili maddi duran varlık hesaplarındaki çıkış kayıtlarının taşınmazların kayıtlı değeri yerine satış bedeli üzerinden yapıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin, 187’nci maddesinde;
“…Amortisman ayrılmış olan varlıkların net değeri, kayıtlı değerden ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan tutardır. Devir ve trampa satış hükmündedir. Maddi duran varlıkların satış işlemleri sırasında; amortismana tabi olanlarda net değeri, diğerlerinde kayıtlı değeri ile satış bedeli arasında fark olması durumunda, öncelikle oluşan olumlu veya olumsuz, ilgili varlık hesabı ve gelir veya gider hesaplarına kaydedilerek satış işlemi muhasebeleştirilir.” denilmektedir.
Yine aynı Yönetmelik’in, 250 Arsa ve Araziler Hesabının düzenleyen 189’uncu, 251 Yer altı ve Yerüstü Düzenleri Hesabını düzenleyen 191’inci ve 252 Binalar Hesabını düzenleyen 193’üncü maddelerinde, satılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması; arsa ve araziler için kayıtlı bedel ile satış bedeli arasındaki olumlu/olumsuz farkların 600/630 hesaplarına, diğer maddi duran varlıklar için satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu/olumsuz farkların 600/630 hesaplarına kaydedilmesi gerektiği belirtilmektedir. Satış bedelleri ise ilgisine göre 100 Kasa veya 102 Bankalar hesabına ya da ilgili diğer hesaplara kaydedilecektir.
Yapılan incelemede yıl içerisinde 16 adet taşınmazın toplam 7.199.532,00 TL karşılığında ihale yoluyla satıldığı; ancak satış tarihi itibariyle taşınmazların kayıtlı değerleri yerine satış bedeli üzerinden kayıtlardan düşüldüğü ve bu nedenle muhasebe işlemlerinin hatalı yapıldığı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla taşınmazların kayıtlı bedeli ile satış bedeli arasındaki olumlu ya da olumsuz farkın hesaplanabilmesi mümkün olmamış ve faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılamamıştır.
Kamu İdaresi cevabında izleyen yıllardaki satış işlemlerinde taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden muhasebe hesaplarından çıkarılacağı ifade edilmişse de ilgili yıl muhasebe kayıtlarında herhangi bir düzeltme kaydı yapılmamıştır. Dolayısıyla 2024 yılı faaliyet sonuçları tablosu taşınmaz satış işlemleri sonucu oluşan olumlu yada olumsuz farklar hakkında bilgi sunmamaktadır.
Sonuç olarak, taşınmazların satış bedeli yerine kayıtlı değer üzerinden muhasebe kayıtlarından çıkarılması ve satış bedeli ile kayıtlı bedel arasındaki farkın faaliyet hesaplarına yansıtılması gerektiği değerlendirilmektedir.