|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, büyükşehir ilçe belediyesinin taşınmaz satışları, kayıtlı değerleri yerine satış bedelleri üzerinden muhasebeleştirilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu çerçevede, taşınmazların alacaklandırılması ve amortismanların doğru bir şekilde kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemeler, taşınmazların kayıtlı değerlerine ilişkin etkin bir bilgi ve yönetim sisteminin bulunmadığını ortaya koymuştur.
Bu durum, taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden izlenmesini ve mali işlemlerin mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesini zorlaştırmaktadır. Kamu İdaresi, bu bulgular doğrultusunda düzeltici adımlar atmayı planlamaktadır. Taşınmaz envanterinin doğru bir şekilde oluşturulması, muhasebe ile taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması ve taşınmazların kayıtlı değerlerinin açık bir şekilde belirtilmesi önem arz etmektedir. Sonuç olarak, taşınmaz satışlarının kayıtlı değerleri üzerinden kaydedilmesi, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından kritik bir gerekliliktir. Bu bağlamda, belediyenin taşınmaz yönetim sistemini güçlendirmesi ve muhasebe süreçlerini düzenlemesi beklenmektedir. |
BULGU: Taşınmaz Satışlarının Kayıtlı Değer Yerine Satış Değeri ile Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından satışı yapılan taşınmazların ilgili maddi duran varlık hesaplarındaki çıkış kayıtlarının, taşınmazların kayıtlı değeri yerine satış bedeli üzerinden yapıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Hesabın işleyişi” başlıklı 189, 193 ve 203’üncü maddelerinde sırasıyla; 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 252 Binalar Hesabı ve 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının işleyişi düzenlenmiş olup, satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değeri tutarınca ilgili varlık hesabının alacaklandırılarak kayıtlardan çıkarılacağı, amortismana tabi tutulduktan sonra her ne suretle olursa olsun kayıtlardan çıkarılan maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarının ise 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedileceği, ayrıca arsa ve arazilerin kayıtlı bedelleri ile satış bedelleri arasındaki olumlu veya olumsuz farkın, arsa ve arazi dışındaki maddi duran varlıkların ise satış bedelleri ile net değerleri arasındaki olumlu veya olumsuz farkın sonucuna göre 600 Gelirler Hesabı veya 630 Giderler Hesabına kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümleri gereğince, satışı yapılan taşınmazlar kayıtlı değeri üzerinden ilgili varlık hesabına alacak kaydedilmek suretiyle varlık hesabından çıkarılarak varsa amortismanı düşüldükten sonra kalan değeri ile satış bedeli arasındaki olumlu fark 600 Gelirler Hesabına, olumsuz fark ise 630 Giderler Hesabına kaydedilmelidir.
Yapılan incelemede, 2024 yılı içerisinde gerçekleştirilen taşınmaz satışlarına ilişkin muhasebeleştirme işlemlerinin kayıtlı değer yerine satış bedelleri üzerinden yapıldığı, taşınmazların kayıtlı değerine ilişkin veri sağlayacak etkin bir taşınmaz bilgi ve yönetim sisteminin olmadığı tespit edilmiştir.
Bu durum, hem taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlarda izlenmesini hem de taşınmazlara yönelik mali nitelikteki işlemlerin mevzuata uygun şekilde yerine getirilmesini güçleştirmektedir. Kamu İdaresince bulguya ilişkin düzeltici işlemlere başlanılacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, İdare tarafından taşınmaz envanterinin sağlıklı bir şekilde çıkarılması, muhasebe ile taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması, taşınmaz programı üzerinden taşınmazların kayıtlı değerlerinin açık bir şekilde yer almasını sağlayacak bilgilere yer verilmesi, satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir.