|
ÖZET: Taşınmaz satışlarının muhasebeleştirilmesinde, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, belediye tarafından gerçekleştirilen işlemlerde taşınmazların kayıtlı değerleri yerine satış bedellerinin kullanıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen düzenlemelere göre, taşınmazların kayıtlı değeri üzerinden muhasebe işlemlerinin yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda, taşınmazların kayıtlı değerleri ile satış bedelleri arasındaki farkların doğru bir şekilde Gelirler veya Giderler Hesaplarına kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Yapılan incelemeler, 2024 yılı içinde gerçekleştirilen taşınmaz satışlarının muhasebeleştirilmesinde kayıtlı değerlerin dikkate alınmadığını ve etkin bir taşınmaz bilgi yönetim sisteminin eksik olduğunu ortaya koymuştur. Kamu İdaresi, bu bulgulara yönelik düzeltici adımlar atmaya başladığını bildirmiştir. Bu bağlamda, taşınmaz envanterinin doğru bir şekilde oluşturulması, muhasebe ile taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması ve taşınmazların kayıtlı değerlerinin açıkça belirtilmesi önem arz etmektedir. Satış işlemlerinin kayıtlı değerler üzerinden gerçekleştirilmesi, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Taşınmaz Satışlarının Kayıtlı Değer Yerine Satış Değeri İle Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından satışı yapılan taşınmazların ilgili maddi duran varlık hesaplarındaki çıkış kayıtlarının, taşınmazların kayıtlı değeri yerine satış bedeli üzerinden yapıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Hesabın işleyişi” başlıklı 189, 193 ve 203’üncü maddelerinde sırasıyla; 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 252 Binalar Hesabı ve 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının işleyişi düzenlenmiş olup, satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değeri tutarınca ilgili varlık hesabının alacaklandırılarak kayıtlardan çıkarılacağı, amortismana tabi tutulduktan sonra her ne suretle olursa olsun kayıtlardan çıkarılan maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarının 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedileceği, ayrıca arsa ve arazilerin kayıtlı bedelleri ile satış bedelleri arasındaki olumlu veya olumsuz farkın, arsa ve arazi dışındaki maddi duran varlıkların ise satış bedelleri ile net değerleri arasındaki olumlu veya olumsuz farkın sonucuna göre 600 Gelirler Hesabı veya 630 Giderler Hesabına kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümleri gereğince, satışı yapılan taşınmazlar kayıtlı değeri üzerinden ilgili varlık hesabına alacak kaydedilmek suretiyle varlık hesabından çıkarılarak varsa amortismanı düşüldükten sonra kalan değeri ile satış bedeli arasındaki olumlu fark 600 Gelirler Hesabına, olumsuz fark ise 630 Giderler Hesabına kaydedilmelidir.
Ancak yapılan incelemede, 2024 yılı içerisinde gerçekleştirilen taşınmaz satışlarına ilişkin muhasebeleştirme işlemlerinin kayıtlı değer yerine satış bedelleri üzerinden yapıldığı, taşınmazların kayıtlı değerine ilişkin veri sağlayacak etkin bir taşınmaz bilgi ve yönetim sistemin olmadığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresince bulguya ilişkin düzeltici işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, İdare tarafından taşınmaz envanterinin sağlıklı bir şekilde çıkarılması, muhasebe ile taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması, taşınmaz programı üzerinden taşınmazların kayıtlı değerlerinin açık bir şekilde yer almasını sağlayacak bilgilere yer verilmesi, satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir.