Taşınmazlara Ait Kira Şartnamelerine ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa Uygun Olmayan İş ve İşlem Tesis Edilmesi (Sayıştay)

BULGU: Taşınmazlara Ait Kira Şartnamelerine ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa Uygun Olmayan İş ve İşlem Tesis Edilmesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversitenin kiraya verdiği alanların ihaleleri incelendiğinde aşağıda belirtilen hususlar tespit edilmiştir.
a) Yer tesliminin kira şartnamelerine göre yapılması gereken süreden geç yapılması
Kurumun kiraya verdiği alanların ihale işlem dosyaları incelendiğinde kira şartnamelerine göre süresi içerisinde yapılması gereken yer teslimlerinin geç yapıldığı görülmüştür.
Düzce Üniversitesi Taşınmazlarına Ait Kira Şartnamesinin 10’uncu maddesinde, ihale komisyonları tarafından alınan ihale kararlarının ita amirlerince onaylandığı günden itibaren en geç beş iş günü içerisinde kiracıya veya yetkili vekiline imzası alınmak suretiyle elden veya iadeli taahhütlü mektupla tebliğ edileceği, bu tebliğden itibaren 15 (on beş) gün içinde kiracı; kesin teminatı yatırmak, sözleşmeyi düzenlemek, sözleşmenin notere tescili gereken hallerde notere tescil ettirmek ve ihaleyle ilgili vergi, resim, harç ve diğer giderleri ödemek zorunda olduğu, İdare de aynı süre içerisinde taşınmazı kiracıya mahallinde düzenlenecek tutanakla şartnamede belirtilen sınır ve niteliğe göre teslim edeceği, teslim tutanağının İdare ve kiracı tarafından imzalanacağı ve kira sözleşmesinin süresinin mahallinde yapılan yer teslimi tarihinde başlayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen Kira Şartnamesi hükmünden anlaşılacağı üzere, kira sözleşmesinin süresi sözleşmeye davet süresinden itibaren 15 gün içerisinde mahallinde yapılan yer teslim tutanağı ile başlayacak olup yer tesliminin de yalnızca bu süreler içerisinde yapılması öngörülmüştür.
Yapılan denetimlerde, aşağıdaki tabloda ayrıntısı verilen taşınmaz kiralamalarında yer teslim tarihlerinin sözleşmeye davet süresi içerisinde düzenlenmediği ve bu nedenle kira sözleşmesi süresinin gecikmesine sebebiyet verildiği tespit edilmiştir.
Her ne kadar Kamu idaresi tarafından iletilen cevapta, yer teslim süresinin geç yapılmasının sebepleri olarak kantin alanının yer değişikliği, ilgili bina kantinlerinde yapılan bakım, onarım, tadilat vb. süreçlerden kaynaklanan aksaklıklar olduğu ifade edilmişse de Kira şartnamesinin 10’uncu maddesinde yer alan hüküm açıktır ve bu hükme göre söz konusu gerekçelerle yer tesliminin geç yapılabileceği öngörülmemiştir. Dolayısıyla kira sözleşmesinin süresi mahallinde yapılan yer teslim tutanağı ile başlayacağından konuyla ilgili gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir.
Tablo 10:Yer Teslimi Geciken İşlerin Listesi

Bu itibarla, kira sözleşmesi sürelerinin geç başlatılmasına ve İdarenin gelir kaybına uğramasına yol açan ve sürekli hale gelmiş yer teslimlerinin geç yapılması uygulamasına son verilerek yer teslimlerinin mevzuata uygun olarak zamanında yapılmasına dikkat edilmesi gerekmektedir.
b) Sözleşmeye davet süresi içerisinde sözleşmeyi imzalamayan kiracılar ile sözleşmeye davet süresi geçtikten sonra sözleşme imzalanması
Kurumun kiraya verdiği alanların ihale işlem dosyaları incelendiğinde, sözleşmeye davet süresi içerisinde sözleşmeyi imzalamayan kiracılar ile davet süresi geçtikten sonra sözleşme imzalandığı görülmüştür.
10.09.1983 tarih ve 18161 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği,
Mezkur Kanunun “Sözleşme yapılmasında müteaahit veya müşterinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 57’nci maddesinde, sözleşme yapılması gerekli olan hallerde müteahhit veya müşterinin 31’inci maddeye göre onaylanan ihale kararının bildirilmesini izleyen günden itibaren 15 gün içinde geçici teminatı kesin teminata çevirerek noterlikçe tescil edilmiş sözleşmeyi, idareye vermek zorunda olduğu, satışlara ilişkin ihalelerde müşterinin aynı süre içinde ihale bedelini ve müşteriye ait bulunan vergi, resim ve harçları yatırması, diğer giderleri ödemesi gerektiği ve bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihalenin bozulacağı ve varsa geçici teminatın gelir kaydedileceği,
Hüküm altına alınmıştır.
Diğer yandan Düzce Üniversitesi Taşınmazlarına Ait Kira Şartnamesinin 10’uncu maddesinde de, ihale komisyonları tarafından alınan ihale kararlarının ita amirlerince onaylandığı günden itibaren en geç beş iş günü içerisinde kiracıya veya yetkili vekiline imzası alınmak suretiyle elden veya iadeli taahhütlü mektupla tebliğ edileceği, bu tebliğden itibaren 15 (on beş) gün içinde kiracının; kesin teminatı yatırmak, sözleşmeyi düzenlemek, sözleşmenin notere tescili gereken hallerde notere tescil ettirmek ve ihaleyle ilgili vergi, resim, harç ve diğer giderleri ödemek zorunda olduğu, bu zorunlulukların yerine getirilmediği takdirde protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihalenin bozulacağı ve geçici teminatın gelir kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
Yapılan denetimlerde aşağıdaki tabloda ayrıntısı verilen bazı kiralama ihalelerinde sözleşmeye davet tebligatı yapıldıktan sonra 15 gün içerisinde sözleşmeyi imzalamaya gelmeyen kiracılara yönelik üzerlerine bırakılan ihalenin bozularak geçici teminatları gelir kaydedilmesi gerektiği halde bu işlemin yapılmayarak söz konusu kiracılarla gecikmeli de olsa sözleşme imzalandığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespitlere katılınmış, sözleşmeye davet süresi geçtikten sonra sözleşmelerin sehven imzalandığı ve bundan sonraki ihalelerde sözleşmelerin mevzuatta belirlenen sürelerde imzalanmasına riayet edileceği ifade edilmiştir.
Tablo 11:Sözleşme İmzalanması Süresine Uyulmayan Kiralamaların Listesi

Bu itibarla, kamu kaynağının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılabilmesinin sağlanabilmesi için söz konusu mevzuat hükümlerine riayet edilmesi gerekmektedir.