|
ÖZET: Belediyenin mülkiyetindeki taşınmazların değer tespit işlemleri, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre henüz tamamlanmamıştır. Bu durum, değer tespiti yapılmayan taşınmazların muhasebe kayıtlarına alınamamasına yol açmaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, taşınmazların kaydı ve yönetimi konusunda belirli düzenlemeler getirmektedir. Yönetmelik, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kaydedilmesini zorunlu kılmaktadır.
Denetim sonuçlarına göre, belediyenin kayıt ve değer tespit işlemleri tamamlanması gereken 96 taşınmaz için henüz gerçekleştirilmemiştir. Bu durum, mali tabloların ilgili hesaplarında hatalara neden olmaktadır. Belediyenin verdiği yanıtta, değer tespit çalışmalarının sürdüğü ve tamamlandığında muhasebe kayıtlarının güncelleneceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, belediyeye ait taşınmazların kayıt ve değer tespit işlemlerinin, ilgili mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde tamamlanması büyük önem taşımaktadır. Bu süreç, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: Taşınmazlara İlişkin Değer Tespit İşlemlerinin Tamamlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye mülkiyetindeki taşınmazların rayiç değer tespit çalışmalarına başlanmasına rağmen tamamlanmadığı, bu nedenle değer tespiti yapılmayan taşınmazların muhasebe kayıtlarına alınmadığı belirlenmiştir.
Taşınmazların yönetimi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44, 45, 47 ve 60’ıncı maddelerinde düzenlenmiştir. Bu kapsamda, taşınmazların kaydı ve icmallerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” 13.09.2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulmuştur.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesine göre kamu idareleri, mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilen ve elden çıkarılan taşınmazlarını, miktar ve değer olarak takip etmek amacıyla kayıt altına alacaklardır. Taşınmazların hangi değerler üzerinden kayıt altına alınacağı ise yine 5’inci maddede açıklanmış olup buna göre tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değer üzerinden kayıtlara alınacağı hüküm altına alınmıştır.
“İz bedeli” ile ilgili tanımlamalar 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde yer almaktadır. Buna göre; iz bedeli, gerçek değeri tespit edilemeyen veya edilmesi uygun görülmeyen ancak, hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutardır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi duran varlıkların kayıt değerleri” başlıklı 26 ncı maddesine göre, gerek yatırım ve gerekse kullanım amacıyla edinilen maddi duran varlıkların maliyet bedeliyle muhasebeleştirilmesi, herhangi bir maliyet yüklenilmeksizin edinilen maddi duran varlıkların ise gerçeğe uygun değeriyle muhasebeleştirilmesi, varlığın gerçeğe uygun değeri bilinemiyorsa idarece tespit edilen değerinin esas alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden veya bu bedel belirlenemiyorsa rayiç değer üzerinden kayda alınması gerekmektedir. Ayrıca idare taşınmazlarının söz konusu Yönetmelik ekindeki formlarda yer alan bilgileri içerecek şekilde kaydının tutulması, bu formların esas alınarak taşınmaz icmal cetvellerinin mali hizmetler birimince oluşturulması ve Mahalli İdareler Bütçe
ve Muhasebe Yönetmeliği gereği bu taşınmazların tam, doğru ve gerçeğe uygun değerleri ile mali tablolarda yer alan ilgili varlık hesaplarında gösterilmesi gerekmektedir.
Belediyenin 2024 yılı taşınmaz işlemlerinin incelenmesi neticesinde; mevzuat gereği tamamlanması gereken 96 adet taşınmazın kayıt ve değer tespit çalışmalarının tamamlanmadığı görülmüştür.
Diğer yandan, kurumun değer tespiti yapılmayan taşınmazlarının muhasebe kayıtlarına alınmaması kurum mali tablolarında yer alan 250 Arsa ve Araziler, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri ile 252 Binalar Hesaplarında hataya neden olmaktadır.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle, taşınmazların değer tespit çalışmalarının devam ettiği ve tamamlandığında muhasebe kayıtlarının güncelleneceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak; belediyeye ait mevcut taşınmazların kayıt ve değer tespiti işlemlerinin, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak tamamlanması gerekmektedir.