|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin mülkiyetinde bulunan taşınmazların kayıt, değerleme ve envanter işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idarelerinin taşınır ve taşınmaz yönetimi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu çerçevesinde düzenlenmekte olup, bu kapsamda taşınmazların kaydı ve değerlemesi için belirli usul ve esaslar belirlenmiştir. Ancak, yapılan incelemelerde, belediyenin taşınmazlarının kayıt, değerleme ve dosyalama işlemlerinin yetersiz olduğu ve güncellenmediği ortaya çıkmıştır.
Taşınmazların kayıt ve kontrol işlemleri için gerekli birimlerin belirlenmesi, değerleme yöntemlerinin uygulanması ve cins tashihinin yapılması gerekmektedir. Ayrıca, 5018 sayılı Kanun’un muhasebe sistemi ve kayıt zamanı ile ilgili maddeleri, ekonomik değerlerin zamanında ve belgeye dayalı olarak muhasebeleştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, mevcut durumda belediyenin taşınmazlarının kayıtlı değerleri, amortisman ve enflasyon düzeltmesi gibi işlemler doğru bir şekilde raporlanamamaktadır. Sonuç olarak, taşınmazlara ilişkin bilanço verileri, gerçeği yansıtmamakta ve bu durum, elden çıkarılan taşınmazların kayıtlı değeri ile satış değeri arasındaki farkların da doğru bir şekilde hesaplanmasını engellemektedir. Bu eksiklikler, belediyenin mali raporlarının güvenilirliğini zedelemekte ve kamuoyuna sunulan bilgilerin doğruluğunu etkilemektedir. |
BULGU: Taşınmazlara İlişkin Kayıt, Değerleme ve Envanter İşlemlerinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kayıt, değerleme ve kayıtların güncel durumunu gösteren envanter çalışmalarının yapılmadığı görülmüştür.
Kamu idarelerinin taşınır ve taşınmazlarının yönetimi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 44-48’inci maddeleri ile 60’ıncı maddesinde düzenlenmiştir. Kanun’un vermiş olduğu yetkiye istinaden, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik 02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 1’inci maddesinde, Yönetmeliğin amacının; genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı ve Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu belirtilerek, diğer maddelerinde de kamu idarelerinin tasarrufunda bulunan taşınmazların kaydına ve buna ilişkin cetvellerin tutulmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu işlerle ilgili görev, yetki ve sorumluluklar belirlenmiştir.
Söz konusu Yönetmelik uyarınca; taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri ile görevli birim ve personelin belirlenerek, taşınmazların kaydedilmesi, yönetmelikte belirtilen değerleme yöntemleri ile değer tespitinin yapılması, taşınmazların numaralandırılması ve dosya sisteminin oluşturulması, taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda da cins tashihinin yapılması gerekmektedir.
Diğer taraftan 5018 sayılı Kanun’un “Muhasebe sistemi” başlıklı 49’uncu ve “Kayıt zamanı” başlıklı 50’nci maddeleri uyarınca; bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesi ve her muhasebe kaydının belgeye dayanması gerekmektedir. Bu işlemlerin belgeye dayalı olarak zamanında muhasebeleştirilmesi, bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna sunulması gerekmektedir.
Bu kapsamda, kamu idarelerince uygulanacak çerçeve hesap planı ile düzenlenecek raporların şekil, süre ve türlerine ilişkin hususlar; muhasebe ve raporlama standartları çerçevesinde belirlenmiş, belediyelerle ilgili hususlar Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.
Yapılan incelemelerde, Belediyenin yönetimi altındaki taşınmazların kayıt, değerleme, numaralandırma ve dosyalama ile cins tahsis işlemlerinin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılmadığı ve/veya güncellenmediği tespit edilmiştir. Bunun doğal sonucu olarak, taşınmazların kayıtlı değerleri, amortisman ve enflasyon düzeltmesi tutarları doğru tam ve zamanında gerçeğe uygun olarak raporlanamamaktadır. Ayrıca dönem içerisinde elden çıkarılan taşınmazların, kayıtlı değeri ile satış değeri arasındaki olumlu ve olumsuz farklar da, faaliyet hesapları ile ilişkilendirilememektedir.
Sonuç olarak, taşınmazlara ilişkin olarak bilançonun duran varlıklar grubu, amortisman ve enflasyon düzeltmesi işlemleri ve faaliyet sonuçları hesapları, raporlama tarihi itibarıyla tam, doğru ve gerçeğe uygun tutarları göstermemektedir.