Taşınmazlara Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların İlgili Taşınmazın Maliyetine Eklenmemesi (Sayıştay)

BULGU: Taşınmazlara Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların İlgili Taşınmazın Maliyetine Eklenmemesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

İl Göç İdaresi Müdürlüklerinde taşınmazların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıracak şekilde kurum bütçesi ve Avrupa Birliği projeleri karşılığı aktarılan tutarlardan yapılan harcamaların, ilgili taşınmazın kayıtlı değerine ilave edilmesi gerekirken doğrudan gider olarak kaydedildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu ile ilgili işlemleri düzenleyen “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddesinin 1’inci fıkrasının (b-1) bendinde; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı arttıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı; (b-2) bendinde tahsis edilen taşınmazlara yapılan değer artırıcı harcamaların, taşınmazın tahsis edildiği kamu idaresinin muhasebe hizmetini yürüten muhasebe birimince ilgili taşınmazın kayıtlı değeri üzerine ilave edileceği; ilave edilen değerin, taşınmazı tahsis eden kamu idaresine, bu kamu idaresince de muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimine kayıtlara alınmak üzere bildirileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in 252 Binalar Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 176’ncı maddesinin 1’inci fıkrasının (a-3) bendinde; Binalar Hesabında kayıtlı binaların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılmasına ilişkin olarak bütçeye gider kaydıyla yapılan harcama tutarlarının, bu hesaba borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların Kaynaklarından Kamu İdarelerine Proje Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Yönetmeliğin “Proje karşılığı hibelerin muhasebeleştirilmesi” başlıklı 8’inci maddesinde; Proje kapsamında yapılacak ödemelerin, 630-Giderler Hesabı veya varlığa dönüştürülecek bir kullanım ise ilgili varlık hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan 47 Sıra No.lu Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde; 13.9.2006 tarih ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te yer alan taşınmazlar için yapılan 34.000,00 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği hüküm altına alınmış olup taşınmazlar için uygulanacak limit 07.11.2023 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığınca 114.000,00 TL olarak güncellenmiştir.
Uygulamada Osmaniye, Gaziantep, Şanlıurfa, Malatya ve Antalya İl Göç İdaresi Müdürlüklerinde, ilgili Genel Tebliğde belirtilen limiti aşan, binaların ömürlerini uzatacak ve verimlerini artıracak nitelikte olan ve Avrupa Birliği projesi kapsamındaki hibelerden ödenen toplam 5.784.211,07 TL tutarındaki harcamanın 252 Binalar Hesabına kaydedilmediği, 630 Giderler Hesabına borç kaydedilerek doğrudan giderleştirildiği; bu nedenle anılan hesaplar itibarıyla Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresince, bulgu konusu hususta Osmaniye İl Göç İdaresi Müdürlüğünce düzeltme kaydının 2024 yılında yapıldığı ve bundan sonra yapılacak değer artırıcı harcamaların ilgili hesaba kaydedilmesinin sağlanacağı ifade edilmiştir.
Başkanlığın kullanımında bulunan ve Binalar Hesabında maliyet bedelleri ile kayıtlı olan binaların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin artırılması amacı ile yapılan değer artırıcı harcama tutarlarının bu varlıkların kayıtlı değerlerine ilave edilmesi gerekmektedir.
EKLER
EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU