|
ÖZET: Taşınmazlara yönelik yapılan değer artırıcı harcamaların, ilgili taşınmazların değerine eklenmediği tespit edilmiştir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artırmak amacıyla gerçekleştirilen harcamalar, doğrudan gider olarak kaydedilmiştir. Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, bu tür harcamaların maddi duran varlıkların kayıtlı değerine eklenmesi gerektiğini ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağını belirtmektedir.
Yükseköğretim Kurulu’na tahsis edilen binalar için 2021 yılında yapılan toplam 497.293,53 TL değer artırıcı harcama, 252 Binalar Hesabı’na kaydedilmesi gerekirken, 630 Giderler Hesabı’na yanlışlıkla aktarılmıştır. Bu durum, mali tablolarda 252 Binalar Hesabı’nın eksik, 630 Giderler Hesabı’nın ise fazla görünmesine yol açmıştır. Kamu idaresinin, bu bulguyu kabul ettiği ve gerekli düzeltici işlemleri yapma niyetinde olduğu belirtilse de, muhasebe kayıtlarının yıl içerisinde düzeltilmemesi, 2021 yılı mali tablolarındaki hatayı gidermemektedir. Sonuç olarak, maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların, doğrudan giderleştirilmek yerine ilgili varlıkların değerine eklenmesi ve bu durumun taşınmazı tahsis eden kamu idaresine bildirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Taşınmazlara Yapılan Değer Arttırıcı Harcamaların Taşınmazın Değerine Eklenmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Duran varlığın değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıracak şekilde yapılan harcamaların duran varlığın değerine ilave edilmesi gerekirken bu harcamaların duran varlığın değerine ilave edilmeden doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
23/12/2014 tarihli ve 29214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi Duran Varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamalar” başlıklı 25’inci maddesinde, maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini,
kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı hükmü düzenlenmiştir.
tarihli ve 29218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezî Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “25 Maddi Duran Varlıklar” başlıklı 169’uncu maddesinde; bu hesap grubunun; kamu idarelerince faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar, bunların birikmiş amortismanları ile ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş ve “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddesinin (b) bendinde de; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı arttıran her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı, tahsis edilen taşınmazlara yapılan değer arttırıcı harcamaların ise, taşınmazın tahsis edildiği kamu idaresinin muhasebe hizmetini yürüten muhasebe birimince ilgili taşınmazın kayıtlı değeri üzerine ilave edileceği ve ilave edilen değerin, taşınmazı tahsis eden kamu idaresine, bu kamu idaresince de muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimine kayıtlara alınmak üzere bildirileceği hükme bağlanmıştır.
Anılan Yönetmeliğin “252 Binalar Hesabı”na ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 175’inci maddesinde; bu hesabın eklenti ve bütünleyici parçaları dahil olmak üzere kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan binalar ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın işleyişi” başlıklı 176’ncı maddesinde de; muhasebe kayıtlarının nasıl yapılacağı ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Buna göre, kamu idaresinin kullanımında bulunan binalar, edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile 252 Binalar Hesabı’na kaydedilmelidir. Söz konusu varlıkların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin artırılması amacı ile yapılan değer artırıcı harcama tutarlarının da bu varlıkların kayıtlı değerlerine ilave edilmesi gerekmektedir. Söz konusu varlıkların giderleştirilmesi ise, kendilerinden beklenen yararlanma süresi içerisinde amortisman ayırmak sureti ile yapılmalıdır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 47 Sıra No’lu Genel Tebliği’nin “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde; hesaplarda kayıtlı taşınmazlar için yapılan harcamalardan 34.000 TL’yi aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği ifade edilmiştir.
2021 yılı içerisinde Yükseköğretim Kuruluna tahsis edilen binalar için İnşaat Emlak Daire Başkanlığı tarafından binaların ömürlerini uzatacak ve verimlerini artıracak şekilde toplam 497.293,53 TL tutarında değer arttırıcı harcama yapılmış olup, ilgili harcama tutarlarının 252 Binalar Hesabı’na kaydedilmesi gerekirken, ait oldukları varlıkların değeri ile ilişkilendirilmeksizin 630 Giderler Hesabı’na kaydedilerek muhasebeleştirildiği görülmüştür. Bu durum, mali tablolarda 252 Binalar Hesabı’nın 497.293,53 TL noksan, 630 Giderler Hesabı’nın da aynı tutar kadar fazla görünmesine yol açmaktadır.
Kamu idaresi cevabından, İdarenin bulgumuza katıldığı ve gerekli düzeltici işlemlerin yapıldığı anlaşılmakla birlikte bulguda belirtilen muhasebe kayıtlarının yılı içinde yapılma ma s ı nedeniyle bu işlemlerin 2021 yılı mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Bu itibarla, maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların doğrudan giderleştirilmeyip ilgili maddi duran varlığın değerine eklenmesi gerektiği ve ilave edilen değerin, taşınmazı tahsis eden kamu idaresine bildirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.