|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, taşınmazlara yönelik muhasebe kayıtlarının gerçeği yansıtmadığını ortaya koymuştur. Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri için hazırlanan raporda, taşınmaz mal yönetim hesabı icmal cetveli ile muhasebe kayıtları arasında uyumsuzluk tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 170. maddesi, maddi duran varlıkların maliyet bedeli ile kaydedileceğini ve bu varlıkların ediniminde yapılan giderlerin de dikkate alınacağını belirtmektedir. Ayrıca, tahsis edilen taşınmazların muhasebe birimlerine bildirilerek gerekli kayıtların yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesi, tapuda kayıtlı taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kaydedileceğini ifade etmektedir. Ancak, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü verilerine göre, 2024 yılı bilançosunda tahsisli taşınmazların toplam değeri 3.597.554.449,82 TL olarak görünmekte, fakat bu tutarların taşınmazların gerçek değerini yansıtmadığı anlaşılmaktadır. Kamu İdaresi, bu bulguyu kabul etmiş ve hataların düzeltilmesi için gerekli adımların atıldığını bildirmiştir. Sonuç olarak, bu durum 2024 yılı bilançosunda 250-Arazi ve Arsalar Hesabı ile 252-Binalar Hesabı’nda toplam 1.037.624.970,77 TL’lik bir eksikliğe yol açmaktadır. |
BULGU: Taşınmazlara Yönelik Muhasebe Kayıtlarının Gerçeği Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Taşınmaz mal yönetim hesabı icmal cetveli ile muhasebe kayıtlarının eşit olmadığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap grubuna ilişkin işlemlerin anlatıldığı 170’inci maddesinde; edinilen maddi duran varlıkların maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı, maliyet bedeline varlıkların elde edilmesinde faiz hariç yapılan her türlü giderin ilave edileceği, bağış veya hibe olarak edinilen maddi duran varlıkların varsa bilinen değeriyle, yoksa değerlemesi yapıldıktan sonra tespit edilen değeriyle hesaplara alınacağı ifade edilmektedir. Maddenin devamında ise tahsis edilen taşınmazlardan, Hazineye ait olanların milli emlak birimlerince, diğer kamu idarelerine ait olanların ise yetkili birimlerce muhasebe birimlerine bildirilerek gerekli kayıtların yapılmasının sağlanacağı, kamu idaresinin mülkiyetinde olan taşınmazların, bunlardan diğer kamu idarelerine tahsis edilenler ve kamu idarelerince tahsisli olarak kullanılanların yardımcı hesaplar itibarıyla izleneceği, taşınmazların tahsisinin kaldırılmasına karar verilmesi halinde taşınmazı tahsis eden idare ile taşınmazın tahsis edildiği idarenin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimleri tarafından tahsise ilişkin muhasebe kayıtlarının kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.
01.01.2006 tarihinde yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde; tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıt altına alınacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine göre taşınmazların söz konusu Yönetmelik doğrultusunda sınıflandırılarak özellikle tapuda kayıtlı olan taşınmazlardan maliyet veya rayiç değerleri üzerinden değerleme işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir.
Hal böyleyken; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Yönetim Bilişim Sistemleri üzerinden Kurum adına tapuda kayıtlı olan taşınmazlara ilişkin icmal listesi incelendiğinde; toplam 1.035 adet ve 4.635.179.420,59 TL değerinde taşınmazın bulunduğu, 2024 yılına ilişkin bilançoda ise, tahsisli taşınmazların toplam değerinin 3.597.554.449,82 TL bakiye verdiği görülmüş olup söz konusu hesaplarda yer alan tutarların taşınmazların gerçek değerini yansıtmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında bulguya iştirak edilmiş olup yanlışlıkların giderilmesi için gerekli görüşmelerin yapıldığı bildirilmiştir.
Sonuç olarak, söz konusu durum 2024 yılı bilançosunda 250-Arazi ve Arsalar Hesabı ile 252-Binalar Hesabının toplam 1.037.624.970,77 TL noksan görünmesine yol açmaktadır.