|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, kamu idaresine ait taşınmazların değerleme işlemlerinin yapılmadığını ve muhasebe kayıtlarının gerçeği yansıtmadığını ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesi, maddi duran varlıkların maliyet bedeli üzerinden hesaplara alınması gerektiğini belirtmektedir. Ancak, denetim sırasında, taşınmazların yönetiminin İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından yürütüldüğü ve 2006 yılından bu yana değerleme işlemlerinin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.
2024 yılı bilançosunda, 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesabı’nda kaydedilen tutarların, taşınmazların gerçek değerlerini yansıtmadığı görülmüştür. İdareye ait yaklaşık 1.600 taşınmazın Web Tapu kayıtlarında bulunmasına rağmen, bu taşınmazlara ilişkin herhangi bir değerleme işlemi yapılmamıştır. Kamu İdaresi, bu hataların 2025 yılı içerisinde düzeltileceğini belirtmiştir. Ancak, mevcut durum, mevzuata aykırılık teşkil etmekte ve 2024 yılı bilançosunun güvenilirliğini zedelemektedir. |
BULGU: Taşınmazlara Yönelik Muhasebe Kayıtlarının Gerçeği Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresine ait taşınmazlara ilişkin değerleme işlemlerinin yapılmadığı ve söz konusu taşınmazlara yönelik muhasebe kayıtlarının gerçeği yansıtmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu’na ilişkin işlemlerin anlatıldığı 187’nci maddesinde; edinilen maddi duran varlıkların, maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı, maliyet bedeline varlıkların elde edilmesinde yapılan her türlü giderin ilave edileceği, bağış veya hibe olarak edinilen maddi duran varlıkların varsa bilinen değeri, yoksa değerlemesi yapıldıktan sonra tespit edilen değeri ile hesaplara alınacağı,
Bu Yönetmelik’in yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olup hesaplarda yer almayan maddi duran varlıklardan envanter ve değerlemesi yapılanların tahakkuk birimince bildirildikçe, muhasebe birimlerince ilgili maddi duran varlık hesabı ve net değer hesabına kaydedilmek suretiyle hesaplara alınacağı, henüz kayıtlara alınmamış olan maddi duran varlıklardan herhangi bir nedenle elden çıkarılanların ise, öncelikle elden çıkarma değerleriyle, ilgili maddi duran varlık hesabı ve net değer hesabına kaydedilmek suretiyle hesaplara alınacağı belirtilmiştir.
01.01.2006 tarihinde yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve Kontrol İşlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde; tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıt altına alınacağı ifade edilmiştir. Ayrıca tapuda kayıtlı olan taşınmazlardan maliyet ve rayiç bedeli belirlenemeyen taşınmazlar ile tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılan taşınmazlar ve Yönetmelik’e göre “Orta Malları” ile “Genel Hizmet Alanları” olarak sınıflandırılan taşınmazların ise iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Mevcut Taşınmazların Kaydına İlişkin İşlemler” başlıklı Geçici 1’inci maddesinde de; taşınmazlara ilişkin maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması işlemlerinin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanması gerektiği ifade edilmiştir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine göre taşınmazların söz konusu Yönetmelik doğrultusunda sınıflandırılarak özellikle tapuda kayıtlı olan taşınmazlardan maliyet veya rayiç değerleri üzerinden değerleme işlemlerinin tamamlanması ayrıca maliyet ve rayiç bedeli belirlenemeyenler ile diğer taşınmazların ise iz bedelleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.
Kuruma ait taşınmazlar üzerinde yapılan incelemelerde, ilgili Yönetmelik doğrultusunda taşınmazlar üzerinde bir çalışmanın yapılmadığı, taşınmazların yönetiminin İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından yürütüldüğü, ilgili birimin envanterinde yalnızca Kuruma ilişkin Webtapu kayıtlarının bulunduğu, Yönetmelik’in yürürlüğe girdiği 01.01.2006 tarihinden bu yana taşınmazlar üzerinde değerleme işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Yapılan incelemede, 2024 yılına ilişkin Bilanço’da; 250 Arazi ve Arsalar Hesabı’nda 2.001.463.063,69 TL, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı’nda 902.934.789,99 TL, 252 Binalar Hesabı’nda ise 253.624.902,47 TL tutarında kayıtlı taşınmazın olduğu görülmüş olup söz konusu hesaplarda yer alan tutarların taşınmazların gerçek değerini yansıtmadığı, Web Tapu kayıtlarına bakıldığında ise İdare adına tescilli yaklaşık 1.600 adet taşınmaz bulunmasına rağmen bunlara ilişkin değerleme işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, söz konusu hataların 2025 yılı içerisinde düzeltileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından taşınmazlara ilişkin değerleme işlemlerinin tamamlanarak muhasebe kayıtlarına alınması gerekmekte olup söz konusu mevzuata aykırılık nedeniyle 2024 Yılı Bilançosunda 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesabı gerçeği yansıtmamaktadır.