|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyeleri’nde taşınmazların amortisman hesaplamalarının Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın belirlediği kurallara uygun yapılmadığını ortaya koymuştur. Bu durum, 2022 yılı bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın güvenilir sonuçlar üretmemesine yol açmıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi duran varlıkların ekonomik ömrü boyunca giderleştirilmesi ve yok edilmesini izlemek için bu hesabın kullanılmasını öngörmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, mevzuata uygun olarak amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir.
Maddi duran varlıklar için ayrılan amortismanların, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nda ayrı ekonomik kodlarla tutulması gerekmektedir. Örneğin, enerji nakil hatları için ayrılan amortismanın ilgili hesapta gösterilmesi beklenmektedir. Ancak analizler, bazı varlık gruplarında amortisman ayrılmadığını ve bazı gruplarda ise varlık değerinden fazla amortisman kaydedildiğini göstermektedir. Bu durum, hatalı kayıtlar veya elden çıkarılan varlıkların amortismanlarının düşülmemesi gibi nedenlerden kaynaklanabilir. Sonuç olarak, belediyenin taşınmaz envanterinin doğru bir şekilde kaydedilmesi, amortismanların ayrılması ve 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na yansıtılması, mali tabloların güvenilir bilgi sunması açısından kritik öneme sahiptir. İdare, yapılan tespitleri kabul etmiş ve gerekli düzeltmelerin yapılacağını bildirmiştir. |
BULGU: Taşınmazların Amortisman Hesabı ve Bunlara İlişkin Muhasebe Kayıtlarının Hatalı Yapılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Maddi duran varlıklara ilişkin amortisman hesaplamalarının Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 04.11.2015 tarih ve 29522 No.lu Resmi Gazete’de yayımlanan 47 No.lu Amortisman ve Tükenme Paylarını düzenleyen Genel Tebliğ hükümlerine uygun yapılmadığı, dolayısıyla 2022 yılı bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının doğru güvenilir sonuçlar üretmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının niteliğini belirleyen 178’inci maddesinde bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı Yönetmelik’in hesabın işleyişini düzenleyen 179’uncu maddesinde ise hesaba ilişkin muhasebe kayıtları ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Aşağıda Sayıştaya gönderilen Kocaeli Gebze Belediyesi 2022 Yılı Birleştirilmiş Veriler Defterinden elde edilen 3. Düzey Maddi Duran Varlıklar Amortisman Hesap Tablosunda amortisman ayrılan ilgili hesaplar ve ayrılan toplam amortismanların tutarları ile farkları gösterilmiştir. Yapılan incelemede; mevzuat ile belirlenen hükümlere uygun olarak amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
A. Maddi Duran Varlıklara İlişkin Hesaplarda Kayıtlı Değerler Bulunmasına Rağmen Amortisman Ayrılmaması
Mahalli idareler detaylı hesap planında 25 hesap grubunda kayıtlı “Maddi Duran Varlıklar” için ayrılan amortismanların 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabında ayrı ekonomik kodlarda tutulması öngörülmüştür. Örneğin 251.xx.02 nolu hesapta kayıtlı “Enerji Nakil Hatları” için ayrılan amortisman tutarı 257.01.02 kodlu “Enerji Nakil Hatları” hesabında gösterilmelidir.
Bu analizde maddi duran varlıkların amortismanları detay bazda incelenmiştir. Bu sayede varlık grupları bazında; hangi varlık grubunda amortisman ayrılmadığı, hangi varlık grubunda varlığın değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülebilecektir.
Amortisman ve Tükenme Payları Hakkında Genel Tebliğ ve Eki’nde maddi duran varlıklar için amortisman süresi ve oranına ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Aşağıdaki Tabloda görüleceği üzere söz konusu varlık hesaplarında belli bir değer bulunmasına rağmen bu varlıklar için amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
Tablo 8: Maddi Duran Varlıklar Grubundan Amortisman Ayrılmayan Hesaplar
| Hesap Kodu | Ekod1 | Ekod2 | Ekod3 | Ekod4 | Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hes Ad | Varlıkların Toplam Değeri |
Amortismanların Toplam Değeri |
Fark |
| 251 | xx | 02 | 00 | 251.xx.02.00. | Enerji Nakil Hatları | 8.666,00 | 0,00 | 8.666,00 | |
| 252 | 03 | 02 | 252.xx.xx.03.02 | Sağlık Ocakları | -1.200.000,00 | 0,00 | -1.200.000,00 | ||
| 252 | 04 | 07 | 252.xx.xx.04.07 | Kütüphaneler | -450.000,00 | 0,00 | -450.000,00 | ||
| 252 | 10 | 252.xx.xx.04.10 | Müzeler,Sanat Galerileri | 9.317.503,20 | 0,00 | 9.317.503,20 | |||
| 255 | 06 | 04 | 255.06.04.. | Güzel Sanat Eserleri |
1.523,20 | 0,00 | 1.523,20 |
B. Maddi Duran Varlıklarda Yer Alan Hesaplarda Kayıtlı Tutarlardan Daha Fazla Amortisman Ayrılması
Maddi Duran Varlıklar için ne kadar sürede ve oranda amortisman ayrılması gerektiği Amortisman ve Tükenme Payları Hakkında Genel Tebliğ ve Eki’nde yer almaktadır. Aşağıdaki Tabloda görüleceği üzere varlıkların toplam değerleri ile amortismanların toplam değerleri arasındaki fark negatiftir. Bir başka deyişle Genel Tebliğ’e aykırı olarak maddi duran varlığın değerinden fazla amortisman ayrılmıştır. Bu durum elden çıkarılan varlıkların amortismanının hesaplardan düşülmemesinden ya da hatalı alt koda amortisman kaydı yapılmasından kaynaklanabilmektedir.
Tablo 9: Maddi Duran Varlıklar Grubundan Fazla Amortisman Ayrılan Hesaplar
| Hesap Kodu |
Ekod1 | Ekod2 | Ekod3 | Ekod4 | Hesap Kodu Tüm Düzeyler | Hes Ad | Varlıkların Toplam Değeri | Amortismanların Toplam Değeri | Fark |
| 252 | 03 | 02 | 252.xx.xx.03.02 | Sağlık Ocakları | -1.200.000,00 | 0,00 | -1.200.000,00 | ||
| 252 | 04 | 07 | 252.xx.xx.04.07 | Kütüphaneler | -450.000,00 | 0,00 | -450.000,00 | ||
| 252 | 10 | 252.xx.xx.04.10 | Müzeler,Sanat Galerileri | 9.317.503,20 | 0,00 | 9.317.503,20 | |||
| 252 | 05 | 01 | 252.xx.xx.05.01 | Spor Sahaları | 2.557.178,51 | 3.517.821,28 | -960.642,77 | ||
| 253 | 01 | 02 | 253.01.02.. | Enerji Tesisleri | 0,00 | 50.716,40 | -50.716,40 | ||
| 253 | 99 | 253.01.99.. | Diğer Tesis ve Sistemler |
0,00 | 714.728,20 | -714.728,20 |
| 255 | 02 | 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri |
1.192.506,62 | 1.193.419,00 | -912,38 | |||
| 255 | 03 | 255.10.03.. | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları | 14.646,08 | 14.764,08 | -118,00 | |||
| 255 | 11 | 02 | 255.11.02.. | Duvarda Sergilenen Süs Eşyaları |
28.361,84 | 28.361,88 | -0,04 |
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda, 4.10.2015 tarih ve 29522 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü Amortisman ve Tükenme Payları başlıklı 47 No.lu Genel Tebliği’ne uygun olarak Belediyenin tüm taşınmaz envanterinin yapılarak hesaplara doğru bir şekilde kaydedilmesi, amortismanlarının ayrılması ve 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına yansıtılması ve böylece mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi vermesi açısından gerekli olduğu düşünülmektedir.
İdare tarafından yapılan tespit ve değerlendirmeler kabul edilmiş olup gerekli düzeltmelerin yapılacağı bildirilmiştir.