|
ÖZET: Denizli Büyükşehir Belediyesi, bazı derneklere taşınmaz tahsisinde bulunmuş, ancak bu işlemin yasal çerçevede sorunlar barındırdığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75. maddesi, belediyelerin yalnızca kamu yararına çalışan dernekler ve meslek kuruluşları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceğini belirtmektedir. Ancak, bu projeler kapsamında taşınmazların bedelsiz tahsisi mümkün değildir. Taşınmazlar, yalnızca mahallî idareler ve kamu kurumlarıyla sınırlı olarak, belirli şartlar altında tahsis edilebilir.
Yasal düzenlemelere göre, belediye taşınmazlarının, gerçek ve tüzel kişilere ücretsiz olarak tahsis edilmesi mümkün değildir. İhtiyaç duyulmayan taşınmazların kiralanması ise 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na uygun olarak gerçekleştirilmelidir. Kamu yararına çalışan dernekler ile ortak hizmet projeleri yapılması, belirli bir hizmet tanımı ve paydaşların katkılarının net bir şekilde belirlenmesini gerektirir. Aksi takdirde, taşınmazların doğrudan derneklere tahsisi, mevzuata aykırı bir durum ortaya çıkarır. Bu bulgular ışığında, belediyenin gerçekleştirdiği bedelsiz taşınmaz tahsislerinin iptal edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Kamu idaresi, bu durumu kabul etmiş ve gerekli düzeltme işlemlerinin sürdüğünü ifade etmiştir. |
BULGU: Taşınmazların Bazı Derneklere Bedelsiz Olarak Tahsis Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Kuruma ait taşınmazların incelenmesi sonucunda;
Denizli Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla ve ortak hizmet projeleri kapsamında derneklere ücretsiz olarak taşınmaz tahsis edildiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer Kuruluşlarla İlişkiler” başlıklı 75’inci maddesinde;
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
Kamu Kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür…”
denilmektedir.
Yukarıda zikredilen kanun hükümlerinden anlaşılacağı üzere, mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşları dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere, derneklere, sivil toplum kuruluşlarına veya meslek kuruluşlarına süresi ne olursa olsun belediye taşınmazlarının ücretsiz olarak tahsis edilmesi mümkün görülmemektedir. İhtiyaç bulunmayan belediye taşınmazları ancak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine uygun olarak kiralanabilirler.
Öte yandan belediyeler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 5362 sayılı Kanun kapsamındaki meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilmededir. Fakat kamu yararına çalışan statüde ve ortak hizmet projeleri kapsamında olsa dahi bir taşınmazın bedelsiz olarak tahsisi yine mümkün değildir. Zira ortak hizmet projesi; belediye ile “kamuya yararlı derneğin” ortak bir amaç için Belediyenin görev ve sorumluluk alanı içerisinde yer alan bir hizmeti iş birliği içinde gerçekleştirmeleridir. Örneğin muhtaçlara yardım yapılması veya eğitim ve sağlık alanındaki bazı hizmetlerin verilmesinde, bina, gerekli teçhizat ve sarf malzemeleri belediyeden, başkaca malzeme ve taşınmazlar ise dernekten karşılanmak üzere ortak hizmet projesi yapılması mevzuata uygunken, paydaşların görev ve katkılarının belirlendiği bir hizmet tanımı yapılmadan herhangi bir taşınmazın doğrudan kamuya yararlı statüdeki bir derneğin kullanımına bırakılması, adına ortak hizmet projesi denilse dahi mevzuata uygun olmayacaktır. Bu durum Belediye’nin “ücretsiz taşınmaz tahsisinden” başka anlam taşımamaktadır.
Kamu idaresi bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlerin devam ettiği ifade edilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiğinden söz konusu tahsislerin iptal edilmesi gerekmektedir.