|
ÖZET: Taşınmazların cins tashihi ve envanter çalışmaları tamamlanmamış, bu durum muhasebe bilgilerinin güncellenmesini engellemektedir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’ne ait taşınmazların yönetiminin 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde düzenlendiğini ortaya koymaktadır. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen yönetmelik, taşınmazların kaydına ve icmallerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları içermektedir. Cins tashihi, mevcut kullanım şekli ile tapu kayıtlarının uyumsuz olduğu durumlarda tapu kayıtlarının düzeltilmesi işlemi olarak tanımlanmaktadır.
Yönetmelik, kamu idarelerinin taşınmazlarının kaydını tutma ve kontrol etme yükümlülüklerini belirlemekte, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden kaydedilmesini zorunlu kılmaktadır. Taşınmazların kayıt işlemleri, giriş ve çıkışların takibi ile ilgili cetvellerin düzenlenmesini kapsamaktadır. Ayrıca, cins tashihinin yapılması için gerekli belgelerin kullanıcılar tarafından sağlanması gerektiği belirtilmiştir. Ancak, mevcut durum incelendiğinde, cins tashihi ve envanter çalışmalarının tamamlanmadığı ve muhasebe kayıtlarının güncellenemediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, taşınmazların mevzuatta belirtilen değerlerinin tespit edilmesi, muhasebe bilgilerinin güncellenmesi ve taşınmaz icmal cetvellerinin konsolide edilmesi gerekmektedir. Bu işlemler, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde taşınmazların mali tablolarda doğru bir şekilde gösterilmesi için elzemdir. |
BULGU: Taşınmazların Cins Tashihi ve Envanter Çalışmalarının Tamamlanmaması ve Taşınmaz Muhasebe Bilgilerinin Güncellenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye taşınmazlarının cins tashihi ve envanter çalışmalarının tamamlanmadığı ve bunlara bağlı olarak muhasebe bilgilerinin güncellenmediği görülmüştür.
Taşınmazların yönetimi; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44, 45, 47 ve 60’ıncı maddelerinde düzenlenmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığınca; 5018 sayılı Kanun’un 44, 45 ve 60’ıncı maddelerine dayanılarak Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmallerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek üzere 02.10.2006 tarihli ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde cins tashihi; binalar, arazi ve arsalar ile yer altı ve yer üstü düzenlerinin mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının farklılık göstermesi durumunda tapu kayıtlarının mevcut kullanım şekli dikkate alınarak düzeltilmesi işlemi olarak tanımlanmaktadır.
Mezkur Yönetmelik’in 1’inci maddesinde Yönetmelik’in amacının; genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı ve Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş ve Yönetmelik’in diğer maddelerinde kamu idarelerinin tasarrufunda bulunan taşınmazların kaydına ve buna ilişkin cetvellerin tutulmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu işlerle ilgili görev, yetki ve sorumluluklar belirlenmiştir.
Anılan Yönetmelik’in “Kayıt ve Kontrol İşlemleri” başlıklı 5’inci maddesine göre; taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması olup kayıtların belgeye dayanması gerektiği, “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenler ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınması gerekmektedir.
Taşınmazların rayiç değeri maliki kamu idaresince; başka bir kamu idaresinin yönetiminde veya kullanımında olanlar ise bu idarelerce tespit edilecek ve taşınmazların kayıtlara alınan değeri Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre güncellenecektir. Ayrıca kayıt işlemleri, taşınmaz giriş ve çıkış kayıtlarının tutulması ve ilgili cetvellere kaydedilmesi süreçlerini kapsamaktadır.
Aynı Yönetmelik’in “Cins Tashihlerinin Yapılması” başlıklı 10’uncu maddesine göre; kamu idarelerince mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınacak olup kamu idareleri taşınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yapacaklardır. Tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar açısından bu yükümlülük, kullanan idarenin veya gerçek veya tüzel kişilerin durumu tespit eden yazısı üzerine taşınmaz maliki idareye aittir. Ancak cins tashihine ilişkin gerekli belgeler ile buna ilişkin malî yükümlülükler kullanıcılar tarafından karşılanacaktır.
Aynı Yönetmelik’in Geçici 1’inci maddesinde de, tüm bu taşınmaz kayıt işlemlerinin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanması gerektiği ifade edilmiştir.
Taşınmaz işlemlerinin incelenmesi neticesinde; cins tashihi ve envanter çalışmalarının tamamlanmadığı ve bunlara bağlı olarak da muhasebe kayıtlarının güncellenemediği, belirtilen eksikliklerin hâlihazırda da devam ettiği tespit edilmiştir.
Bu itibarla, mezkur Yönetmelik hükümleri gereğince; taşınmazların mevzuatında belirtilen şekilde kayda esas değerlerinin tespit edilmesi ve muhasebe bilgilerinin güncellenmesi, her bir taşınmaz için cins tashihi işlemlerinin yapılması, taşınmaz icmal cetvellerinin konsolide edilmesi ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği gereği taşınmazların mali tablolarda gösterilmesi gerekmektedir.