|
ÖZET: Taşınmazların cins tashihlerinin yapılmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir sorun olarak öne çıkmaktadır. Belediyenin mülkiyetindeki bazı taşınmazların mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtları arasında uyumsuzluklar tespit edilmiştir. 2006 tarihli Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, cins tashihini, tapu kayıtlarının mevcut kullanım şekline göre düzeltilmesi olarak tanımlamaktadır. Yönetmelik, kamu idarelerinin taşınmazların cins tashihlerini gerçekleştirmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan incelemelerde, belediyeye ait 148 taşınmazın cins tashihinin henüz yapılmadığı belirlenmiştir. Cins tashih işlemleri, taşınmazların ilgili cetvellere doğru bir şekilde kaydedilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Tapu kayıtlarında yer alan cins bilgileri ile cetveldeki bilgiler arasında tutarlılık sağlanması gerekmektedir. Örneğin, cinsi tarla olarak kaydedilmiş bir taşınmazda bina bulunuyorsa, bu taşınmazın cinsinin bina olarak değiştirilmesi ve uygun muhasebe hesaplarına kaydedilmesi gerekmektedir. İdare, taşınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli adımların atılacağını belirtmiştir. Mevzuat hükümleri doğrultusunda, taşınmazların cins tashihlerinin gerçekleştirilmesi ve maliyet bedellerinin belirlenmesi, muhasebe kayıtlarının sağlıklı bir şekilde tutulması açısından zorunludur. |
BULGU: Taşınmazların Cins Tashihlerinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların bir kısmının mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının birbiri ile uyumlu olmadığı ve cins tashihi işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.
13.09.2006 tarih ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde cins tashihi, “Binalar, arazi ve arsalar ile yer altı ve yer üstü düzenlerinin mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının farklılık göstermesi durumunda tapu kayıtlarının mevcut kullanım şekli dikkate alınarak düzeltilmesi işlemi” olarak tanımlanmaktadır.
Aynı Yönetmelik’in “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10’uncu maddesinde;
“(1) Kamu idareleri; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde ve kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, tapu kayıtlarında cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yaparlar.
(2) Tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar açısından bu yükümlülük kullanan idarenin veya gerçek veya tüzel kişilerin durumu tespit eden yazısı üzerine taşınmaz maliki idareye aittir. Ancak cins tashihine ilişkin gerekli belgeler ile buna ilişkin malî yükümlülükler kullanıcılar tarafından karşılanır.” denilerek taşınmazların cins tashihlerinin yapılması gerektiği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediyenin mülkiyetinde bulunan 148 adet taşınmazın cins tashihinin yapılmadığı/tamamlanmadığı tespit edilmiştir. Cins tashihlerinin yapılması, taşınmazların, ilgili taşınmaz cetvellerine kayıt yapılmasında önem arz etmektedir. Tapu kayıtlarında yer alan cins kayıtları cetvellerde yer alan cins kayıtları ile uyumlu olmalıdır. Ancak cins tashihi işlemleri yapılıncaya kadar, mevcut kullanım şekli bina olan taşınmazın cinsi tapu kayıtlarında arsa görünse bile yine de ilgili cetvellere bina olarak kaydedilmesi gerekmektedir. Bir taşınmazın, mevcut kullanım şekliyle taşınmaz cetvellerine cins kayıtlarının yapılması, tapu kayıtları ile fiili kullanım şekli birbirine aykırı ise bu aykırılığın giderilmesi, bu kayıtlara uygun varlık hesaplarının (252 Binalar, 250 Arazi ve Arsalar. vb) seçilmesi gerekmektedir. Örneğin, cinsi tarla olarak kayıtlara alınmış olan ve 250 Arazi ve Arsalar Hesabına kayıtlı olan bir taşınmazın fiili durumu incelendiğinde söz konusu parsel içerisinde bina var ise bu taşınmazın cinsi bina olarak değiştirilmeli ve 252 Binalar Hesabına kaydedilmelidir.
İdare tarafından verilen cevapta, söz konusu taşınmazların tapu kayıtlarının cins tashihinin yapılması için gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri gereğince taşınmazların cins tashihlerinin yapılarak maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden bedellerinin tespit edilmesi ve söz konusu taşınmazların muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.