|
ÖZET: Taşınmazların değer tespit işlemlerinin tamamlanmadığı ve muhasebe hesaplarına kaydedilmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri, kamu idarelerine ait taşınmazların değerlerini belirleme yükümlülüğünü yerine getirememiştir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili maddeleri, taşınmazların maliyet veya rayiç değerleri üzerinden kaydedilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, belediye kullanımındaki taşınmazların değer tespitine yönelik çalışmaların henüz tamamlanmadığı ve bu nedenle muhasebe kayıtlarının güncel değerleri yansıtmadığı gözlemlenmiştir.
Yapılan incelemelerde, taşınmazların emlak vergi değerleri üzerinden kaydedilmeye devam ettiği ve bu durumun muhasebe hesaplarının doğruluğunu olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Kamu İdaresi, bu durumu kabul ederek, rayiç değerlerin belirlenmesi için çalışmaların sürdüğünü ifade etmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde, taşınmazların değerleri belirlendikten sonra ilgili hesapların güncel değerlerinin mali tablolarda gösterilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, belediye kullanımındaki taşınmazların değer tespit işlemlerinin zamanında tamamlanması, mali tabloların güvenilirliğini artırmak ve yasal gereklilikleri yerine getirmek açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Taşınmazların Değer Tespit İşlemlerinin Tamamlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye kullanımında bulunan taşınmazların değer tespiti işlemlerinin tamamlanmadığı ve ilgili muhasebe hesaplarına maliyet veya rayiç değerleri üzerinden kaydedilmediği görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde, “Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır” hükmü yer almaktadır.
Anılan maddenin ikinci fıkrasında ise, taşınmazların hangi değer üzerinden kayda alınacağı belirlenmiş; tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden veya bu bedel belirlenemiyorsa rayiç değer üzerinden kayda alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Yine, aynı Yönetmelik’in “Mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemler” başlıklı geçici 1’inci maddesinde; maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazların bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden geçici olarak muhasebe kayıtlarına alınacağı, daha sonra ilgili birimince fiili envanter çalışması yapılan taşınmazların muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimine verileceği ve son olarak muhasebe biriminin, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan 31.12.2017 tarihi itibarıyla çıkaracağı ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarının yapılacağı düzenlenmiştir.
Taşınmazlar üzerinde yapılan incelemede, belediye kullanımında olan taşınmazların muhasebe kayıtlarının tamamlandığı, taşınmaz rayiç değerlerinin belirlenmesine yönelik yapılan çalışmalar başlamış olmasına rağmen, bu çalışmaların 2024 yılı sonu itibarıyla henüz tamamlanmadığı, envanter ve değerleme çalışmaları tamamlanmayan taşınmazların iz değeri ve emlak vergi değerleri üzerinden kaydedilmeye devam edildiği, bu nedenle taşınmazlara ilişkin muhasebe hesaplarının da güncel değerleri yansıtmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu husus kabul edilerek Belediye kullanımında kayıtlı olan ancak rayiç değeri hakkında Belediye tarafından çalışmaları tamamlanmamış olan taşınmaların maliyet ve rayiç bedellerinin belirlendiği, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği gereği de ilgili duran varlık hesaplarının güncel değerlerinin mali tablolarda gösterilmesinin sağlanacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, Belediye kullanımında kayıtlı olan ancak rayiç değeri hakkında belediye tarafından çalışmaları tamamlanmamış olan taşınmazların anılan Yönetmelik hükümlerine uygun olarak değerleri belirlendikten sonra Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği gereği ilgili duran varlık hesaplarının güncel değerlerinin de mali tablolarda gösterilmesinin sağlanması gerekmektedir.