|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin taşınmaz değer tespit ve kayıt işlemlerinin yapılmadığını ortaya koymaktadır. Belediyeye ait taşınmazların tapu kayıtları üzerinden maliyet bedeli veya rayiç değerleri ile muhasebe hesaplarına kaydedilmediği belirlenmiştir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili maddeleri, taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin belgelerle desteklenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden kayda alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemelerde, belediye adına kayıtlı taşınmazlar için herhangi bir envanter veya değerleme çalışması gerçekleştirilmediği, bu nedenle muhasebe hesaplarının güncel değerleri yansıtmadığı tespit edilmiştir. İlgili yönetmelik hükümlerine aykırı olan bu uygulama, taşınmazların kayıt değerinin belirlenmesini ve güncel değerlerinin mali tablolara yansıtılmasını zorunlu kılmaktadır. Kamu idaresi, bu bulguları kabul ederek eksikliklerin giderileceğini ve gerekli işlemlerin yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, belediye adına tapuda kayıtlı taşınmazların değer tespitinin yapılması ve ilgili muhasebe hesaplarının güncellenmesi, yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde gerçekleştirilmelidir. |
BULGU: Taşınmazların Değer Tespit ve Kayıt İşlemlerinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye adına tapuda kayıtlı olan taşınmazların değer tespiti işlemlerinin yapılmadığı ve ilgili muhasebe hesaplarına maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden kaydedilmediği görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde, “Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır” hükmü yer almaktadır.
Anılan maddenin ikinci fıkrasında ise, taşınmazların hangi değer üzerinden kayda alınacağı belirlenmiş; tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden veya bu bedel belirlenemiyorsa rayiç değer üzerinden kayda alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Yine, aynı Yönetmelik’in “Mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemler” başlıklı geçici 1’inci maddesinde; maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazların bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden geçici olarak muhasebe kayıtlarına alınacağı, daha sonra ilgili birimince fiili envanter çalışması yapılan taşınmazların muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimine verileceği ve son olarak muhasebe biriminin, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan 31.12.2017 tarihi itibarıyla çıkaracağı ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarının yapılacağı düzenlenmiştir.
Taşınmazlar üzerinde yapılan incelemede, belediye adına tapuda kayıtlı olan taşınmazlar için herhangi bir envanter veya değerleme çalışmasının yapılmadığı, bu taşınmazların iz değeri veya emlak vergi değerleri üzerinden kaydedilmeye devam edildiği, bu nedenle, taşınmazlara ilişkin muhasebe hesaplarının da güncel değerleri yansıtmadığı tespit edilmiştir. İdarece taşınmazların kayıt değerine ilişkin yapılan bu uygulama Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun değildir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu husus kabul edilerek eksik olan gerekli hususların yerine getirileceği, yasa ve yönetmelik hükümlerine göre uygun işlem yapılmasının sağlanacağı ve gereğinin yapılacağı ifade edilmişir.
Bu itibarla, Belediye adına tapuda kayıtlı olan ancak, maliyet bedeli veya rayiç değeri hakkında Belediye tarafından tespit yapılmamış olan taşınmazların anılan Yönetmelik hükümlerine uygun olarak değerlerinin belirlenmesi, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği gereği de ilgili duran varlık hesaplarının güncel değerlerinin mali tablolara kaydedilmesi gerekmektedir.