|
ÖZET: Tomarza Belediyesi’ne ait tapuda kayıtlı taşınmazların değer tespitinin yapılmadığı ve bu taşınmazların muhasebe hesaplarına kaydedilmediği belirlenmiştir. 2006 tarihli Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, taşınmazların maliyet bedeli üzerinden kaydedilmesini öngörmektedir. Maliyet bedeli belirlenemeyen taşınmazlar ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınmalıdır. Ancak, bu yönetmelik kapsamında gerekli değer tespitleri yapılmadığı için, taşınmazların kayıtlara alınması gereken değerleri eksik kalmıştır.
Yönetmelik, taşınmazların rayiç değerinin tespitinin, maliki kamu idaresi veya başka bir kamu idaresi tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, taşınmazların kayıtlı değerlerinin güncellenmesi de zorunludur. İlgili mevzuat çerçevesinde, edinilen maddi duran varlıkların maliyet bedeli ile muhasebeleştirilmesi ve mevcut varlıkların envanterinin oluşturulması gerekmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde Tomarza Belediyesi’nin taşınmazlarının rayiç değer tespitinin yapılmadığı ve muhasebe kayıtlarına alınmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, tapuda kayıtlı taşınmazların değer tespitinin bir an önce gerçekleştirilmesi ve ilgili muhasebe hesaplarına kaydedilmesi önem arz etmektedir. Bu durum, mali tablolarda eksik bilgi oluşumunu önleyecek ve kamu kaynaklarının daha etkin yönetilmesine katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Taşınmazların Değer Tespitinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Tomarza Belediyesi adına tapuda kayıtlı olan taşınmazların değer tespitinin yapılmadığı ve ilgili muhasebe hesaplarına kaydedilmediği görülmüştür.
13.09.2006 tarih ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde, tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı düzenlenmiştir. Ancak bu taşınmazlardan maliyet ve rayiç bedeli belirlenemeyen taşınmazlar ile tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlar başlığı altında yer alan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılan taşınmazların, orta malları ve genel hizmet alanları başlığı altında yer alan taşınmazların ve de Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından iz bedeli ile takip edilmesine karar verilen taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı düzenlenmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in değişik geçici 1’inci maddesine göre kurumların, 31.12.2017 tarihine kadar taşınmazların fiili envanterini kural olarak maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara almaları gerekmektedir. Yönetmelik’e göre, taşınmazların rayiç değerinin; maliki kamu idaresince, başka bir kamu idaresinin yönetiminde veya kullanımında olanların ise bu idarelerce tespit edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, taşınmazların kayıtlara alınan değerinin Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre güncellenmesi gerekmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesine göre, maddi duran varlıklar hakkında, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili hükümleri ile bu maddede geçen hükümlere göre işlem yapılmaktadır. Maddeye göre, edinilen maddi duran varlıklar, maliyet bedeli ile hesaplara alınması, bu Yönetmelik’in yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olup hesaplarda yer almayan maddi duran varlıklardan envanter ve değerlemesi yapılanların ise muhasebe birimlerince ilgili maddi duran varlık hesabı ve net değer hesabına kaydedilmek suretiyle hesaplara alınması gerekmektedir. Diğer taraftan, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 08.01.2018 tarihli ve 2018/11321 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yönetmelik ile değiştirilen ve 01.01.2018 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren “Maddi duran varlıkların kayıt değerleri” başlıklı 26’ncı maddesine göre, gerek yatırım ve gerekse kullanım amacıyla edinilen maddi duran varlıkların maliyet bedeliyle muhasebeleştirilmesi, herhangi bir maliyet yüklenilmeksizin edinilen maddi duran varlıkların ise gerçeğe uygun değeriyle muhasebeleştirilmesi, varlığın gerçeğe uygun değeri bilinemiyorsa idarece tespit edilen değerinin esas alınması gerekmektedir.
Anılan Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre gerçeğe uygun değer, piyasa koşullarında muvazaasız bir işlemde bilgili ve istekli taraflar arasında bir varlığın el değiştirmesi veya bir borcun ödenmesi için belirlenen tutarı ifade etmektedir.
Yapılan incelemede, İdareye ait taşınmazların rayiç değer tespitlerinin yapılmadığı ve muhasebe kayıtlarına alınmadığı tespit edilmiştir. Bu durum mali tablolarda 250-Arsa ve Araziler, 251-Yeraltı ve Yerüstü ve 252-Binalar Hesaplarında eksik bilgi oluşmasına neden olmuştur.
Sonuç olarak tapuda kayıtlı olan taşınmazların değer tespitinin yapılması ve ilgili muhasebe hesaplarına kaydedilmesi gerekmektedir.