|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, il belediyesine ait taşınmazların değer tespitinin yapılmadığını ve bu taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtlarının gerçeği yansıtmadığını ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesi, maddi duran varlıkların maliyet bedeli ile kayıtlara alınmasını ve değerleme işlemlerinin nasıl yapılması gerektiğini düzenlemektedir. Ancak, ilgili mevzuata uygun olarak 31.12.2017 tarihine kadar gerekli değerleme işlemlerinin tamamlanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi, tapuda kayıtlı taşınmazların maliyet veya rayiç değerleri üzerinden değerleme işlemlerinin yapılması gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, maliyet ve rayiç bedeli belirlenemeyen taşınmazların iz bedelleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gerektiği vurgulanmıştır. Kamu İdaresi, 2025 yılında taşınmaz değer tespit komisyonu kurarak bu işlemleri gerçekleştirmeyi planlamaktadır. Ancak, bu süreçlerin zamanında tamamlanmaması, mali raporların taşınmazların gerçek değerlerini yansıtmadığı anlamına gelmektedir. |
BULGU: Taşınmazların Değer Tespitinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresine ait taşınmazlara ilişkin değerleme işlemlerinin yapılmadığı ve söz konusu taşınmazlara yönelik muhasebe kayıtlarının gerçeği yansıtmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap grubuna ilişkin işlemlerin düzenlendiği 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin birinci alt bendinde; edinilen maddi duran varlıkların maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı, maliyet bedeline varlıkların elde edilmesinde yapılan her türlü giderin ilave edileceği, bağış veya hibe olarak edinilen maddi duran varlıkların varsa bilinen değeri, yoksa değerlemesi yapıldıktan sonra tespit edilen değeri ile hesaplara alınacağı, bu Yönetmelik’in yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olup hesaplarda yer almayan maddi duran varlıklardan envanter ve değerlemesi yapılanların tahakkuk birimince bildirildikçe, muhasebe birimlerince ilgili maddi duran varlık hesabı ve net değer hesabına kaydedilmek suretiyle hesaplara alınacağı, henüz kayıtlara alınmamış olan maddi duran varlıklardan herhangi bir nedenle elden çıkarılanların ise öncelikle elden çıkarma değerleriyle, ilgili maddi duran varlık hesabı ve net değer hesabına kaydedilmek suretiyle hesaplara alınacağı belirtilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde; tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı ifade edilmiş olup tapuda kayıtlı olan taşınmazlardan maliyet ve rayiç bedeli belirlenemeyen taşınmazlar ile tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılan taşınmazlar ve Yönetmelik’e göre “Orta Malları” ile “Genel Hizmet Alanları” olarak sınıflandırılan taşınmazların ise iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı ve taşınmazların rayiç değerinin maliki kamu idaresince, başka bir kamu idaresinin yönetiminde veya kullanımında olanların ise bu idarelerce tespit edileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemler” başlıklı Geçici 1’inci maddesinde; Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemlerin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanacağı ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, ilgili mevzuat doğrultusunda 31.12.2017 tarihine kadar yapılması gereken değerleme işlemlerinin yapılmadığı ve bu nedenle mali rapor ve tabloların taşınmazların gerçek değerini yansıtmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, 2025 yılında Belediye bünyesinde taşınmaz değer tespit komisyonu kurularak taşınmazların değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine göre tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet veya rayiç değerleri üzerinden değerleme işlemlerinin tamamlanması ayrıca maliyet ve rayiç bedeli belirlenemeyenler ile diğer taşınmazların ise iz bedelleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.