|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, il belediyesinin mülkiyetindeki taşınmazların değer tespitinin yapılmadığını ortaya koymuştur. İlgili değerleme işlemlerinin tamamlanmaması nedeniyle, taşınmazların yönetmelikte belirtilen değerler üzerinden mali tablolarda izlenmediği tespit edilmiştir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesi, tapuda kayıtlı taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değeri üzerinden kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, bu işlemlerin tamamlanması için belirlenen süreler geçmesine rağmen, gerekli formlar ve icmal cetvelleri düzenlenmemiştir.
Yönetmelik gereği, taşınmazların fiili envanterinin en geç 30 Eylül 2014 tarihine kadar tamamlanması ve kayıt işlemlerinin 31 Aralık 2017’ye kadar bitirilmesi öngörülmüştür. Ancak, idare tarafından bu yükümlülükler yerine getirilmemiştir. Taşınmazların değerleme işlemlerinin tamamlanmaması ve ilgili formların düzenlenmemesi, muhasebe hesaplarının gerçek durumu yansıtmadığı anlamına gelmektedir. Bu durum, taşınmazların mali tablolarında doğru bir şekilde yer almamasına ve satış durumunda çıkış kayıtlarının yalnızca satış bedelleri üzerinden yapılmasına yol açmaktadır. Sonuç olarak, idarenin taşınmaz envanterinin çıkarılması ve değerleme işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir. Ayrıca, taşınmaz bilgi sistemi ile muhasebe sistemi arasında etkili bir entegrasyon sağlanması, muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtması açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: Taşınmazların Değer Tespitinin Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdarenin mülkiyetinde bulunan taşınmazlara ilişkin yapılması gereken değerleme işlemlerinin tamamlanmadığı, formlar ve icmal cetvellerinin düzenlenmediği bu nedenle de taşınmazların Yönetmelik’te belirtilen değerler üzerinden mali tablolarda izlenmediği görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde tapuda kayıtlı olan taşınmazlardan; maliyeti belirli olanların maliyet bedeli, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin rayiç değeri, bu iki değeri belli olmayanlar ile Yönetmelik’te ifade edilen niteliklere sahip taşınmazların ise iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemler” başlıklı Geçici 1’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; taşınmazların fiili envanterinin mevcut kullanım şekilleri esas alınarak en geç 30.09.2014 tarihine kadar tamamlanacağı ve taşınmazların, bu Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine kaydedileceği; ikinci fıkrasında ise Yönetmelik’in 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemlerin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanması gerektiği belirtilmiştir.
Diğer taraftan Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasında; kamu idaresi taşınmazları için, Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu, Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu, Orta Malları Formu, Genel Hizmet Alanları Formu ile Sınırlı Ayni Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formunun düzenlenmesi gerektiği hüküm altına alınmış olup aynı maddenin ikinci fıkrasında; bu formların mali hizmetler birimince konsolide edilerek Yönetmelik’in ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulacağı ifade edilmiştir.
Ancak, İdare tarafından mülkiyetindeki taşınmazlara ilişkin Yönetmelik hükümlerine göre yapılması gereken değerleme işlemleri ve bu değerlerin kayıtlara alınması sürecinin henüz tamamlanmadığı, Yönetmelik’te öngörülen formlar ve icmal cetvellerinin düzenlenmediği bu suretle de muhasebe hesaplarının fiili durumu tam anlamıyla yansıtmadığı tespit edilmiştir.
Bu durumda, taşınmazların envanter çalışmasının tamamlanmaması; taşınmazlara ilişkin formlar ve icmal cetvellerinin düzenlenmemesi; taşınmazların değerleme işlemlerinin devam etmesi nedenleriyle İdarenin mali tablolarında 250 Arazi ve Arsalar, 251 Yer Altı ve Yerüstü Düzenleri, 252 Binalar ve 500 Net Değer/Sermaye Hesapları gerçek değerleri ile yer almamakta olup taşınmazların satılması durumunda çıkış kayıtları satış bedelleri üzerinden yapılmaktadır.
Sonuç olarak, İdare tarafından taşınmaz envanterinin çıkarılması, değerleme işlemlerinin tamamlanması suretiyle muhasebe kayıtlarının fiili durumu yansıtmasının sağlanması ve taşınmaz bilgi sistemi ile muhasebe sistemi arasında sağlıklı bir entegrasyon yapısı kurulması gerekmektedir.