| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, kamu idarelerine ait taşınmazların envanter çalışmalarının tamamlanmadığını ve kayıtların eksik olduğunu ortaya koymuştur. Taşınmazların mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtları arasında uyumsuzluklar bulunmakta, cins tashihleri yapılmamaktadır. Kamu idaresi, 2023 yılı içinde kayıtların tamamlanması ve cins tashihlerinin gerçekleştirilmesi için çalışmalar yapacağını belirtmiştir. |
BULGU: Taşınmazların Envanter Çalışmalarının Tamamlanmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde taşınmazların tümünün fiili envanterinin tamamlanmaması ve bu Yönetmelik ekinde yer alan form ve icmal cetvellerine kaydedilmemesi sonucu kurum Bilançosunda taşınmaz mal hesaplarının eksik gösterildiği ayrıca bazı taşınmazların mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının birbirine uygun olmadığı, söz konusu taşınmazların cins tashihlerinin yapılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Malî hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinde İdarenin mülkiyetinde veya kullanımında bulunan taşınır ve taşınmazlara ilişkin icmal cetvellerini düzenlemek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmış, “Taşınır ve taşınmaz işlemleri” başlıklı 44’üncü maddesinde ise bu mallara ilişkin kayıtların tutulması usullerinin Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmeliklerle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Hizmet birimleri” başlıklı 161’inci maddesinin (Değişik: RG-29/10/2021-31643-CK-85/23 md.) 1’inci fıkrasının (d) bendinde Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü Başkanlığın hizmet birimi olarak sayılmış olup aynı maddenin Başkanlığın hizmet birimlerinin görevlerinin düzenlendiği 2’nci fıkrasının (d) bendinde, Başkanlığın taşınır ve taşınmazlarına ilişkin işlemlerin ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülmesi Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır.
5018 sayılı Kanun’a dayanılarak 13.09.2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesi ve “Mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemler” başlıklı Geçici 1’inci maddesi hükümleri uyarınca; maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazları bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar, İdarenin;
– En geç 30.09.2014 tarihine kadar, emlak vergi değerleri üzerinden mevcut kullanım şekillerini esas alarak ve fiili envanterini çıkararak, Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine kaydını yapması,
– 01.10.2014 tarihi itibariyle de muhasebe kayıtlarının yapılmasını teminen fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgileri ilgili muhasebe birimlerine vermesi,
– 31.12.2017 tarihine kadar maliyet bedeli veya rayiç bedeli tespit ederek Yönetmelik’in 5’inci maddesinde belirtilen kayıt ve kontrol işlemlerini tamamlaması,
gerekmektedir.
Ayrıca, Yönetmelik’in 10’uncu maddesinde kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazların mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınacağı; kamu idarelerinin taşınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yapacağı; tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar açısından bu yükümlülüğün kullanan idarenin veya gerçek veya tüzel kişilerin durumu tespit eden yazısı üzerine taşınmaz maliki idareye ait olduğu; ancak cins tashihine ilişkin gerekli belgeler ile buna ilişkin malî yükümlülüklerin kullanıcılar tarafından karşılanacağı hüküm altına alınmıştır.
Uygulamada, Başkanlık taşra birimlerine tahsisli taşınmazlar için mevzuatta öngörülen kayıt ve kontrol işlemlerine başlanılmakla birlikte,
– İl Göç İdaresi Müdürlüğüne tahsis edilmiş olup İl Müdürlüğü Hizmet Binası olarak kullanılan taşınmazların 252 Binalar Hesabına kaydının yapılmadığı;
– İl Göç İdaresi Müdürlüğüne tahsis edilmiş olup İlçe Çalışma Grup Başkanlığı Hizmet Birimi olarak kullanılan 4 adet taşınmazın 252 Binalar Hesabına kaydının yapılmadığı;
– İl Göç İdaresi Müdürlüğüne tahsis edilmiş olup İlçe Çalışma Grup Başkanlığı Hizmet Birimi olarak kullanılan 4 adet taşınmazın tapuda Maliye Hazinesi adına “Mesken” olarak tescilinin yapıldığı, ancak cins tashihinin yapılmadığı;
– İl Göç İdaresi Müdürlüğüne tahsis edilmiş olup İl Müdürlüğü Hizmet Binası olarak kullanılan taşınmazın tapuda Maliye Hazinesi adına “Arsa” olarak tescilinin yapıldığı, ancak cins tashihinin yapılmadığı;
– İl Göç İdaresi Müdürlüğüne tahsis edilmiş olup Geri Gönderme Merkezi olarak kullanılan taşınmazın tapuda Maliye Hazinesi adına “Arsa” olarak tescilinin yapıldığı, ancak cins tashihinin yapılmadığı;
Bu nedenlerle Bilançoda 252 Binalar Hesabı ile 500 Net Değer Hesabı itibarıyla hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresince, kaydı yapılmayan taşınmazların 2023 yılı içinde kayıtlarının bitirilmesi yönünde çalışmaların yapılacağı, tapuda arsa veya tarla olarak kayıtlı olan taşınmazların cins tashihleri için yazışmalar ve görüşmelerin devam ettiği ifade edilmektedir.
Belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde Başkanlık taşra birimleri kullanımında bulunan taşınmazlara ilişkin kayıt ve kontrol işlemlerinin tamamlanıp maddi duran varlıklar içerisinde yer alan taşınmaz mal hesaplarına ait kayıtların tam ve doğru olarak Bilançoda yer almasının sağlanması, mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtları birbirine uygun olmayan taşınmazların cins tashihlerinin yapılması gerekmektedir.